Gepersonaliseerde voeding op basis van stofwisseling beter voor de gezondheid

Voor het eerst is er wetenschappelijk bewijs dat een gepersonaliseerd voedingspatroon, gebaseerd op iemands stofwisselingsprofiel, tot een betere gezondheid leidt. Dit is een belangrijke stap richting effectievere voedingsinterventies die gericht zijn op het verbeteren van de gezondheid en voorkomen van chronische ziekten.

Deze conclusie is gebaseerd op jarenlang onderzoek in een grootschalige publiek-private samenwerking binnen TiFN, waarin het Maastricht UMC+ (MUMC+) en Wageningen University & Research de krachten bundelden met diverse kennisinstellingen en bedrijven in de voedingsindustrie. Het onderzoek werd uitgevoerd onder leiding van hoogleraar humane biologie Ellen Blaak van het MUMC+.  De resultaten verschenen gisteren in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Cell Metabolism.

Gepersonaliseerd voedingspatroon

In de praktijk wordt al vaak aangenomen dat gepersonaliseerde voeding positieve effecten heeft, maar zonder wetenschappelijk inzicht in de werking en effect van zo’n voedingspatroon. De onderzoekers ontwierpen daarom een studie waarin 242 onderzoeksdeelnemers een voedingsprogramma van drie maanden volgden, dat was aangepast aan hun stofwisselingsprofiel. De geadviseerde voeding voldeed aan de richtlijnen Goede voeding van de Gezondheidsraad. Voorafgaand aan en na dit programma werden de glucose- en vetstofwisseling en de gevoeligheid voor het hormoon insuline gemeten. Insuline speelt een belangrijke rol bij de regulatie van de suikerstofwisseling. Dit zijn belangrijke maatgevers voor het risico op diabetes en hart- vaatziekten. Het onderzoek was dus niet gericht op lichaamsgewicht en afvallen.

Stofwisselingsprofiel

De deelnemers aan het onderzoek werden ingedeeld in twee groepen op basis van hun stofwisselingsprofiel. Het functioneren van de stofwisseling verschilt namelijk per persoon. De indeling werd gebaseerd op hoe goed insuline zijn werk doet in de lever en in de spieren. Bij een verminderde werking van insuline zijn de cellen in het lichaam minder of niet goed in staat het suikergehalte in het bloed onder controle te houden, waardoor uiteindelijk diabetes type 2 en hart- en vaatzieken kunnen ontstaan. De deelnemers kregen vervolgens op basis van loting een gepersonaliseerd voedingsprogramma. Mensen die minder gevoelig waren voor de werking van insuline in de spieren bleken meer baat te hebben bij voeding die relatief hoog is in eiwit (bijvoorbeeld veel zuivel en noten) en voedingsvezels (bijvoorbeeld volkoren producten en groenten) en laag is in vet. De deelnemers met een verminderde werking van insuline in de lever hadden meer baat bij een voeding met veel enkelvoudig onverzadigde vetzuren (bijvoorbeeld veel olijfolie en noten).

Niet ziek, wel verhoogd risico op chronische ziekte

De proefpersonen hadden overgewicht (BMI boven 25 kg/m2) en verstoringen in de stofwisseling, maar nog geen diabetes of hart- en vaatziekten. Met gerichte interventies kunnen deze mensen de eigenschappen van hun stofwisseling verbeteren en daarmee het risico op chronische ziektes, zoals diabetes type 2, verlagen. Blaak: ‘Laten we bijvoorbeeld stilstaan bij diabetes: één van de meest voorkomende chronische ziektes. Zo’n 1,2 miljoen Nederlanders hebben het en wekelijks komen er ongeveer 1000 diagnoses bij. Er is dus grote behoefte aan preventieve interventies, die bewezen de gezondheid van mensen verbeteren en het risico op diabetes én andere chronische ziekten verminderen.’

Persoonsgebonden interventies

Het onderzoek opent de weg richting meer persoonsgebonden interventies, aldus Blaak: ‘Dit is de eerste studie die aantoont dat het afstemmen van voeding op iemands stofwisselingstype meer verbetering geeft in gezondheid dan wanneer de algemene voedingsadviezen worden gevolgd. Deze stofwisselingstypes kunnen bepaald worden op basis van een eenvoudige suikertest. Dit biedt perspectief voor toepassing in de praktijk binnen afzienbare tijd. In vervolgonderzoek willen we meer typen stofwisselingseigenschappen bepalen en ook nader onderzoek doen hoe die beïnvloed kunnen worden met voedings- en leefstijlinterventies. Ook zullen de testen, die deze eigenschappen meten, verder ontwikkeld moeten worden. Mogelijk zelfs tot een eenvoudige diagnostische of zelftest. Dit betekent dat op de wat langere termijn mensen op basis van hun eigen gezondheidshandtekening meer persoonlijke voedingsbegeleiding kunnen krijgen of voedingskeuzes kunnen maken, waarmee ze hun gezondheid kunnen verbeteren en chronische ziekten kunnen voorkomen.’

Samenwerking

Dit project is uitgevoerd binnen TiFN, een publiek-private samenwerking voor precompetitief onderzoek op het gebied van voeding en gezondheid. Financiering voor dit onderzoek is verkregen van de industriële partners DSM Nutritional Products, FrieslandCampina en Danone Nutricia Research en AMRA Medical AB en van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. Academische partners waren Maastricht University Medical Center+, Wageningen University en Radboud University Medical Centre.

Beluister ook het interview met prof. Ellen Blaak bij BNR Nieuwsradio!

Bron: Maastricht UMC+

Jopen brengt koolhydraatarm bier op de Nederlandse markt

 

Hij was in Amerika toen Michel Ordeman, eigenaar van Jopen, voor het eerst te maken kreeg met het fenomeen koolhydraatarm bier. Dat kwam, voor zover hij wist, in Nederland nog helemaal niet voor. Het idee om zélf koolhydraatarm bier te gaan brouwen, werd dan ook geboren.

Bier met weinig koolhydraten: het klinkt misschien te mooi om waar te zijn. Toch is het Jopen inmiddels gelukt om - als eerste op de Nederlandse markt - twee koolhydraatarme varianten te brouwen. “In Amerika zijn ze veel meer bezig met dit soort dingen, dus bijvoorbeeld met de hoeveelheid koolhydraten en calorieën in een product”, vertelt Michel. “Maar dat kunnen wij hier natuurlijk ook. De uitdaging zit ‘m dan niet alleen in hoe je bier met minder koolhydraten kunt brouwen, maar vooral in hoe je ervoor zorgt dat het tóch vol van smaak blijft. Hoe meer koolhydraten je er namelijk uithaalt, hoe leger de smaak wordt. Dan moet je dus zorgen dat je voldoende andere smaken toevoegt om het bier toch lekker te houden.”

----

Als lid van Hartpatiënten Nederland heeft u onbeperkte toegang tot alle Premium-artikelen op hartpatienten.nl. Het enige wat u hiervoor hoeft te doen is inloggen op uw profiel. Het zijn artikelen waar we trots op zijn en die we graag met u als trouwe lezer delen.

Zó is afvallen daadwerkelijk vol te houden

 

Eén op de drie mensen heeft problemen met het gewicht. Toch kost afvallen soms de grootste moeite. Hoe je dit het beste volhoudt? Diëtist en leefstijlcoach Femke van Liere van Fit For Foodies geeft tips.

Wanneer je wilt afvallen, is het allereerst belangrijk om je af te vragen waarom. Je kunt namelijk wel tegen jezelf zeggen dat je tien kilo wilt afvallen, maar als je niet helder hebt wat dat je gaat brengen, heb je eigenlijk geen doel, vertelt Femke. “Je moet op zoek gaan naar de uiteindelijke beweegreden. Er zit altijd een soort onderliggende behoefte achter. In plaats van het doel te stellen dat je wilt afvallen, kun je ook tegen jezelf zeggen dat je aan een goede gezondheid wilt werken. Probeer te bedenken dat het niet alleen om het resultaat gaat. Het wil niet zeggen dat tien kilo minder zaligmakend is. Dat je dan ineens gelukkiger bent of wél die baan krijgt die je zoekt. Mensen stellen vaak allerlei voorwaarden aan dat resultaat, maar bedenk echt wat het je brengt. Dat is een hele belangrijke in dit proces van gedragsverandering.”

(meer…)

Zeven keer biologisch op het bord: alle seinen op groen

Biologisch eten: heeft u zich er weleens in verdiept? Om uw koelkast te vullen met biologische producten, zijn er anno 2022 genoeg winkels die een ruim ‘puur’ aanbod hebben. Maar wist u dat er ook tal van restaurants zijn die louter werken met biologische groenten? Wij zetten er zeven voor u op een rij die wij de moeite waard vinden.

Sjuut

Wie aanschuift bij Sjuut in het Limburgse Schinnen, heeft grote kans iets bijzonders te eten dat-ie van z’n levensdagen nog niet op z’n bord heeft gehad. In dit restaurant wordt gekookt met vergeten groenten uit eigen moestuin en gegarneerd met kruiden en bloemen uit een zelf aangelegde pluktuin. Daarnaast zijn er veel verrassende, duurzame en biologische producten op het menu te vinden: op koffiedik geteelde oesterzwam, vergeten vissen zoals steenbolk en horsmakreel, en biologische appelstroop. Sjuut, dat bekroond is met een groene Michelinster, bestaat al 25 jaar en werkt al die tijd al volledig biologisch en zo veel mogelijk met duurzame streekproducten.

Het Paradijs

Is het een botanische tuin of een restaurant? Bij het bijzondere restaurant Het Paradijs in Enschede vindt u beide werelden in één. Dit ‘levend natuurkunstwerk’, zoals het restaurant ons belooft, serveert lokale en biologische producten van een veelzijdige menukaart. Die kaart is volledig veganistisch en verrassend creatief. Pompoenballetjes met raita en mangochutney, een pittige Indiase burger of een smeuïg stuk bananenbrood met witte chocolade, karamel en ijs, en dan in een ambiance van een weelderige jungle: een bijzondere beleving.

De Nieuwe Winkel

Bij groenterestaurant De Nieuwe Winkel krijgen groenten een compleet nieuwe betekenis. De koks uit Nijmegen passen zich volledig aan het seizoen aan en koken met groenten, fruit, planten en kruiden die het jaargetijde hen te bieden heeft. Onbespoten en onbemeste pruimen en knollen uit Voedselbos Ketelbroek, bijzondere zaden en bloemen uit de Ommuurde Tuin in Renkum: met groot geduld en respect voor de natuur brengt De Nieuwe Winkel seizoensproducten op het bord waarvan u niet wist dat ze zó konden smaken.

Eetatelier

In het Eetatelier in Houten wordt niet alleen puur biologisch gekookt, het restaurant biedt ook plek aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit laagdrempelige eetcafé heeft een gezellige huiskamersfeer en is een geschikte keus op ieder moment van de dag. Een dampende kop koffie met een stuk zelfgemaakte taart of een koek, belegde broodjes met biologische dagverse producten of een veelzijdig diner met biologische groenten: wie wil, kan een hele dag blijven zitten zonder ook maar iéts tekort te komen.

Bindicafe

Het veganistische Bindicafe noemt zichzelf een biologisch restaurant dat zich inzet voor een gezonde levensstijl. ‘Want een gezond lijf begint met gezond eten’. Daar hebben wij natuurlijk niets tegenin te brengen. Op de kaart van deze Amersfoortse zaak louter biologische groentegerechten die gebaseerd zijn op verschillende wereldkeukens. Het resultaat is een heerlijk eetaanbod vol hartverwarmende curry’s, verrassende salades zoals een paddenstoelenmix met crème van pompoen en gerookte tempeh, en chique groentevariaties zoals de knolselderijsteak met pastinaakcrème.

Oliver Green

Een dagje in Amsterdam en op zoek naar een plek voor een gezonde lunch of een smakelijk tussendoortje? Bij Oliver Green komen groenten alléén de keuken in als ze onbewerkt, voedzaam en gezond zijn. In dit restaurant blijven de koks dichtbij de natuur en zijn groenten en fruit de helden op het bord.

In de schijnwerpers: G7

In het historische Gruizenkerkje midden in het stadscentrum van Sittard is restaurant G7 gevestigd. Groenten, fruit, bloemen en kruiden komen hier rechtstreeks uit eigen biologische moestuinen. Het onderhoud daarvan is in de bezielende handen van de schoonvader van eigenaar Danny Meijers. “Hij is daar maar liefst twee keer per dag aanwezig”, vertelt Meijers trots. “Het begon tien jaar geleden, toen ik wat overschot uit zijn volkstuintje meenam naar het restaurant dat ik destijds had.” Inmiddels zijn de moestuinen hofleverancier van G7 en laat chef-kok Rik Opstals zich leiden door wat het seizoen hem te bieden heeft. Bietjes, koolrabi, pompoenen, shiitake, knolselderij: wat er ook op het bord komt, gasten bij G7 kunnen ervanuit gaan dat alles onbespoten is. “En als er in een slecht jaar niet zo veel tomaten zijn, dan werken we dus ook minder met tomaten. We gebruiken echt alleen wat er voorradig is en als er een overschot is, gooien we daar ook niets van weg. Zo hadden we een paar weken geleden een hoop tomaten die niet meer wilden rijpen omdat het ’s nachts al fris begon te worden. Geen probleem: de groene tomaten gebruiken we dan bijvoorbeeld voor chutney, of we leggen ze op een warme plek zodat ze alsnog rood worden. En het overschot van zeven kilo muismeloentjes van afgelopen zomer hebben we ingemaakt, zodat we ze later als los hapje kunnen serveren.” Sinds kort kunnen gasten de chefs ook met eigen ogen aan het werk zien ‘in de tuin’, vertelt Meijers: “We hebben sinds een jaar een stukje groen naast ons restaurant in gebruik genomen voor de kweek van onze bloemen en kruiden. Gasten op het terras hebben daar mooi zicht op. Het was een experiment dat nu al meer dan geslaagd blijkt: volgend jaar nemen we de hele groenstrook in gebruik.”

Tekst: Yara Hooglugt
Beeld: G7, Danny Meijers

Dit artikel verscheen eerder in het HPNLmagazine.

Eén manier van eten voor iedereen

Een kritische noot bij de wijze waarop wij met voeding en eten omgaan

Vanuit het voedingscentrum en de filosofie van de Schijf van Vijf, wordt er vanuit gegaan dat er één manier van eten is, die voor iedereen goed zou zijn. En deze filosofie/denkwijze zie je ook terug bij heel veel voedings- en dieetadviezen: doe dit en dan eet je gezond (of je wordt gezonder door deze adviezen aan te houden).

Dit is niet alleen niet waar, maar het kán simpelweg niet waar zijn, want wij zijn als mensen nou (gelukkig) allemaal anders. Het is niet mogelijk dat er één universele waarheid is over wat qua voeding goed is voor de mens. Al wordt er nog zo evangelisch gedaan over een bepaalde manier van eten, hoeft dit niet te betekenen dat dit de oplossing is voor jou.

----

Als lid van Hartpatiënten Nederland heeft u onbeperkte toegang tot alle Premium-artikelen op hartpatienten.nl. Het enige wat u hiervoor hoeft te doen is inloggen op uw profiel. Het zijn artikelen waar we trots op zijn en die we graag met u als trouwe lezer delen.

Een korreltje zout minder

In Nederland eten we gemiddeld al jarenlang te veel zout. Die gewoonte vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Waar ligt de grens tussen een gezonde zoutinname en een mogelijke bloeddrukverhoger? En wat is precies het verband tussen zout en het hart?

Om gelijk maar een open deur in te trappen: helemaal zonder zout kunt u nou óók weer niet. Zout is een belangrijke ‘samenwerkingspartner’ om het vochtgehalte in het lichaam te regelen, de bloeddruk op peil te houden en de spieren samen te trekken. Om die positieve gezondheidseffecten te bereiken, hoeft u weinig moeite te doen. Een te lage zoutinname komt zelden voor, doordat er genoeg zout zit in de voedingsmiddelen die we dagelijks binnenkrijgen. Een te hoge inname daarentegen: dat is eerder regel dan uitzondering. De meeste mensen hebben het hun smaakpalet als het ware aangeleerd om niet tevreden te zijn met een zoutloze maaltijd. Ook producenten van bijvoorbeeld kant-en-klaarmaaltijden en voorverpakte broodjes zijn ‘boosdoeners’: dit soort producten bevatten vaak onnodig veel zout.

----

Als lid van Hartpatiënten Nederland heeft u onbeperkte toegang tot alle Premium-artikelen op hartpatienten.nl. Het enige wat u hiervoor hoeft te doen is inloggen op uw profiel. Het zijn artikelen waar we trots op zijn en die we graag met u als trouwe lezer delen.

Ziekenhuismenu moet plantaardig zijn, vinden veel artsen

HEERLEN – Plantaardig eten moet standaard menu worden in de ziekenhuizen. Zo’n 700 artsen en zorgmedewerkers schaarden zich achter een manifest van die strekking. In elf New Yorkse ziekenhuizen is plantaardig menu al standaard. Nu hier nog. Initiatiefnemer is Patrick Deckers, orthopedisch chirurg in de Zuyderland ziekenhuizen in Heerlen en Sittard, oprichter van Caring Doctors. Dat zijn zes artsen die iets willen doen aan allerlei welvaartsziekten die het gevolg zijn van teveel vlees en zuivel consumeren. Zij wijzen daarbij ook op de nadelige gevolgen voor het klimaat van de bio-industrie.

Onze planeet kan in de toekomst tien miljoen mensen voeden, maar onder voorwaarde dat eetgewoonten en voedselproductie en -aanbod veranderen. Dat bleek onlangs uit een rapport van de EAT-Lancet Commission on Food, Planet, Health opgesteld door 37 wetenschappers. De zes artsen van Caring Doctors baseren hun inzichten op dat rapport.

Deckers vreest onder meer dat dierenziekten veroorzaakt door de bio-industrie kunnen overslaan op mensen en voor nieuwe pandemieën gaan zorgen. Hij is niet tegen vlees eten, maar wijst erop dat met name rood en bewerkt vlees, dat kanker kan bevorderen, nog steeds geserveerd wordt in de ziekenhuizen.

Van niks kunnen naar fitter dan ooit

Drie jaar terug viel Robby (38) plotseling neer in de sportschool. Het nog jonge gezin van Mikki Kuit (32) kwam daardoor in een rollercoaster terecht. Na ups en downs is haar man Robby inmiddels fitter dan hij ooit geweest is en heeft ook de rest van het gezin het een plekje kunnen geven.

Mikki weet nog precies wanneer het gebeurde. April, drie jaar terug. Op die bewuste dag belde Robby haar op vanuit de sportschool, om haar te vertellen dat hij zich helemaal niet goed voelde. “Robby kon altijd best wel rigoureus afvallen. Daardoor nam ik het eigenlijk niet zo serieus. Ik zei nog dat hij Dextro moest nemen. Maar toen ik ophing, voelde ik op een of andere manier toch dat ik naar hem toe moest gaan. Ik heb onze oudste zoon in de auto gezet en ben regelrecht naar de sportschool gereden. Toen ik hem zag zitten, wist ik direct dat het niet goed was. Hij is daar uiteindelijk dan ook neergevallen.”

----

Als lid van Hartpatiënten Nederland heeft u onbeperkte toegang tot alle Premium-artikelen op hartpatienten.nl. Het enige wat u hiervoor hoeft te doen is inloggen op uw profiel. Het zijn artikelen waar we trots op zijn en die we graag met u als trouwe lezer delen.

Plantaardig en onbewerkt

Elf jaar terug kreeg leefstijlarts Valentine Dillisse (52) - ook wel Dokter Valentine - te horen dat ze hartpatiënt is. Sindsdien heeft ze haar kwaliteit van leven door middel van leefstijlaanpassingen aanzienlijk weten te verbeteren. Haar missie is om anderen te laten zien dat je na een diagnose niet lijdzaam hoeft toe te zien, maar het heft in eigen handen kunt nemen. 

Van het ene op het andere moment kreeg Valentine na een drukke periode ineens hartkloppingen. Dit bleef aanhouden. Toen ze er ook benauwd bij werd, wist ze dat ze naar het ziekenhuis moest. Al snel kon ze bijna niet meer praten. Eenmaal in het ziekenhuis bleek ze boezemfibrilleren te hebben, vertelt ze. “Ik had ook pijn op de borst en op het hartfilmpje was te zien dat ik afwijkingen had. Het was geen infarct geweest, maar mijn hart had het zwaar gehad doordat ik drie tot vier uur een hartfrequentie van boven de honderdtachtig had. Vanaf dat moment ging ik de hele medische molen in. Ik bleek uiteindelijk geen afwijkingen aan de grote vaten te hebben, maar het had met de kleine vaatjes te maken. Het ging om Microvasculaire Coronaire Dysfunctie: een aandoening van de kleine vaatjes van mijn hartspier. Dit is vaak een combinatie van spasmen en aderverkalking of vernauwing.”

Bijwerkingen

Toen Valentine zich verder ging inlezen, kwam ze erachter dat er nog maar weinig kennis bestond over deze aandoening, die voornamelijk bij vrouwen voorkomt. Een operatie was hoe dan ook geen optie, alleen medicatie. “Ik bleef pijn op de borst en last van kortademigheid en vermoeidheid houden. Ik kon nog geen tien meter lopen. Van een actieve vrouw die volop in het leven stond, was ik ineens een patiënt en kon ik niks meer. Op scans was te zien dat de kleine vaatjes zich samenknepen en dat dat het probleem was. Samen met mijn arts ben ik dan ook gaan zoeken naar de juiste medicatie om die vaatjes zoveel mogelijk open te houden. Echter reageerde ik op veel medicijnen heel heftig en ik kreeg overal bijwerkingen van. Na lang zoeken hebben we gelukkig een redelijk evenwicht gevonden.”

----

Als lid van Hartpatiënten Nederland heeft u onbeperkte toegang tot alle Premium-artikelen op hartpatienten.nl. Het enige wat u hiervoor hoeft te doen is inloggen op uw profiel. Het zijn artikelen waar we trots op zijn en die we graag met u als trouwe lezer delen.

Hartpatiënten en leefstijlveranderingen

Leefstijl en met name voeding is de allergrootste winst voor hartpatiënten, daar is diëtist en leefstijlcoach Femke van Liere van Fit For Foodies heilig van overtuigd. Zij komt dagelijks met deze groep in aanraking en weet dan ook precies wat de do’s en dont’s voor mensen met hartproblemen zijn.

Vaak weten hartpatiënten de praktijk van Femke te vinden nadat ze bijvoorbeeld zijn gediagnosticeerd, een hartinfarct hebben gehad of zijn gewaarschuwd door een arts. Allemaal met hetzelfde doel: hun hartgezondheid verbeteren. “Meestal moet er eerst een reden zijn voordat mensen iets aan hun leefstijl willen veranderen”, vertelt Femke. “Een diagnose dus bijvoorbeeld. Overgewicht en een slechte leefstijl zijn risicofactoren voor het ontwikkelen van hart- en vaatziekten. Ik kijk dan ook altijd naar het complete leefstijlplaatje: niet naar alleen voeding, maar ook factoren als beweging, stress en slaap. Het is altijd een combinatie. Je kunt je voeding goed op orde hebben, maar vervolgens de hele dag op de bank blijven zitten waardoor het alsnog geen effect heeft. Of je eet gezond, maar staat stijf van de stress. Ook dat biedt niet de oplossing.”

----

Als lid van Hartpatiënten Nederland heeft u onbeperkte toegang tot alle Premium-artikelen op hartpatienten.nl. Het enige wat u hiervoor hoeft te doen is inloggen op uw profiel. Het zijn artikelen waar we trots op zijn en die we graag met u als trouwe lezer delen.