default-header

Aandoeningen

HomeHartpatiëntenAandoeningen

Aandoeningen

Aneurysma

Een aneurysma is een verwijding in een ader of slagader en komt meestal voor in de aorta en in de hersenen, maar kan zich ook bevinden in het hart of in een andere ader of slagader. Je kunt een aneurysma vergelijken met een bubbel die wel eens ontstaat bij het oppompen van je fietsband. Die bubbel ontstaat op een plek waar de band zwak is. Die bubbel kan snel ploffen en scheuren. Ook een aneurysma kan scheuren, het risico daarop is zelfs groot. Als gevolg daarvan treden er hevige klachten op, die direct behandeld moeten worden. Zo’n scheuring van een aorta in de buik is in drie van de vier gevallen dodelijk. De helft van de patiënten overlijdt voor ze het ziekenhuis bereikt hebben. De helft van de mensen die in het ziekenhuis geopereerd worden aan zo’n gescheurde aorta in de buik, overlijdt vervolgens alsnog. Het scheuren van een aneurysma in de borstholte (thorax) is praktisch altijd fataal.

De meest voorkomende vorm is een aneurysma in de aorta (AAA genoemd). Broers en zussen van AAA-patiënten kunnen zich het beste laten onderzoeken: zo’n 25 procent van de familieleden heeft ook een verhoogd risico op zo’n AAA.

Oorzaken:
  • meestal het gevolg van atherosclerose (vernauwing van de bloedvaten);
  • erfelijke stoornis in opbouw of stevigheid vaatwanden;
  • ontstekingsreacties;
  • roken.
Symptomen aneurysma in de aorta

ook wel AAA genoemd (Aneurysma Aortae Abdominalis):

  • vaak zijn er geen symptomen en wordt een aneurysma bij toeval ontdekt bij een echo van het hart of een CT-scan van de nieren;
  • acute pijn in onderrug of buik;
  • bleekheid;
  • flauwvallen.
Symptomen aneurysma hersenen:
  • geen symptomen, wordt meestal pas ontdekt na een hersenbloeding.
Behandeling:
  • Behandeling is afhankelijk van de grootte van het aneurysma. Is het aneurysma niet al te groot dan wordt er meestal bloeddrukverlagende medicatie gegeven;
  • Wordt het aneurysma te groot dan moet er een operatie plaatsvinden. De arts kan dan een stent plaatsen om het aneurysma. Of het deel van de aorta waar het aneurysma zit vervangen door een kunststof bloedvat (een zgn. broekprothese).

Angina pectoris

Angina pectoris, ook wel hartkramp genoemd is een drukkende pijn op de borst die kan ontstaan na heftige inspanning, stress, na het eten van een overvloedige maaltijd of een plotseling temperatuurverschil. De slagaders zijn gedeeltelijk of geheel vernauwd waardoor er minder zuurstofrijkbloed naar het hart toe gaat. Vaak verdwijnen de klachten na een minuut of vijf. Houden ze langer aan of verdwijnen de klachten niet in rust dan kan er sprake zijn van een hartinfarct.

Oorzaken:
  • vernauwing kransslagader;
  • cardiomyopathie (aandoening van de hartspier);
  • hartklepaandoening.
Symptomen:
  • pijn op de borst met uitstraling naar arm, rug, nek en kaak. De aanval duurt meestal enkele minuten en verdwijnt in rust.
Behandeling:

Aortaklepinsufficiëntie (lekkende aortaklep)

De aortaklep zit tussen de linkerkamer en de aorta en zorgt er voor dat het bloed bij ontspanning van het hart niet terugstroomt naar de linkerhartkamer. Bij een lekkende klep sluit deze niet goed en stroomt het bloed wel terug waardoor de linkerkamer uitzet. Het hart moet dan meer kracht zetten om het bloed door het lichaam rond te pompen. Hierdoor kan hartfalen, een lekkende mitralisklep of een verdikte hartspier ontstaan.

Oorzaken:
  • aangeboren afwijking;
  • bij kind als gevolg van een operatie bij een aortaklepstenose (vernauwing aortaklep);
  • endocarditis (ontsteking van binnenbekleding hart en hartkleppen);
  • acute reuma;
  • ouderdom.
Symptomen:
  • pijn op de borst;
  • onregelmatige hartslag;
  • kortademig;
  • vermoeidheid;
  • duizeligheid bij inspanning;
  • opgezette voeten.
Behandeling:

Aortaklepstenose (aangeboren)

Aortaklepstenose is een vernauwing van de aortaklep waardoor deze niet goed meer opent en het bloed minder goed van de linkerhartkamer naar de aorta stroomt. Dit kost het hart meer kracht en hierdoor wordt de hartspier dikker en stijver en neemt de pompkracht van het hart af. Dit kan leiden tot hartfalen of hartritmestoornissen.

Oorzaken:
  • ouderdom;
  • ontsteking o.a. door endocarditis (ontsteking van binnenbekleding hart en hartkleppen);
  • aangeboren.
Symptomen:
  • pijn op de borst bij inspanning;
  • vermoeidheid;
  • kortademig;
  • flauwvallen;
  • bij geringe stenose meestal weinig klachten.
Behandeling:

Atherosclerose (vernauwing van de bloedvaten)

Atherosclerose ontstaat door een ontsteking in de wand van het bloedvat. Op de plaats van de ontsteking kan zich o.a. cholesterol gaan opstapelen (ook wel plaque genoemd) waardoor op langere termijn de bloedvaten kunnen gaan vernauwen en uiteindelijk helemaal dicht gaan zitten.

Symptomen:
  • pijn op de borst;
  • bij volledige afsluiting van het vat: hartinfarct;
  • in de hersenen: hoofdpijn, concentratieproblemen, vergeetachtigheid, bij volledige afsluiting een beroerte.
Behandeling:
  • leefstijladviezen: niet roken, matig alcoholgebruik, gevarieerd, gezond eten, voldoende bewegen;
  • medicatie: bloeddrukverlagers, cholesterolverlagers, bloedverdunners;
  • dotterbehandeling;
  • bypassoperatie;

Atrium septum defect (ASD) (aangeboren)

ASD is een aangeboren afwijking waarbij er een gaatje zit in de wand tussen de twee boezems waardoor zuurstofarm en zuurstofrijk zich met elkaar kunnen mengen. De bloedstroom is dan  verstoord en er ontstaat er een verhoogde bloedtoevoer naar de longen.  De rechter harthelft wordt hierdoor groter omdat deze harder moet werken. Vaak wordt deze afwijking pas op latere leeftijd ontdekt, omdat er meestal geen tot weinig symptomen zijn. Dit kan dan wel ernstige gevolgen hebben en uiteindelijk o.a. tot hartfalen leiden.  Als ASD op jonge leeftijd wordt ontdekt kan het defect gemakkelijk worden hersteld.

Oorzaken:
  • aangeboren, een fout in de ontwikkeling van het tussenschot van de boezems.
Symptomen:
  • bij inspanning kortademig;
  • ritmestoornis van de boezems, waardoor bloedpropjes kunnen ontstaan die kunnen leiden tot een beroerte;
  • door zuurstofgebrek kan er een blauwe verkleuring van de huid optreden;
Behandeling:
  • bij een opening kleiner dan 3 mm wordt er meestal niets gedaan, vaak groeit het gaatje ook vanzelf dicht;
  • bij gaatje van 3 tot 8 mm heb je ook nog kans dat dit dichtgroeit, maar als dit na 18 maanden nog niet is gebeurd, dan moet het gesloten worden. Dit kan door het inbrengen van een zogenaamd parapluutje dat d.m.v. een katheter naar het gaatje wordt geleid en daar wordt open gevouwen. Indien dit niet gaat wordt d.m.v. een operatie het gaatje dicht gehecht of er wordt een stukje synthetisch materiaal of een stukje van het hartzakje (ook wel patch genoemd) overheen gelegd;
  • bij gaatje groter dan 8 mm. wordt dit tussen het 2e en 6e jaar gesloten.

AV-blok (hartritmestoornis)

Bij een atrioventriculair blok is de AV-knoop die ervoor zorgt dat de elektrische prikkels van het hart over de hartkamers worden verspreid, als het ware ontregeld. De prikkels worden langer vastgehouden dan normaal, waardoor het ritme van het hart trager wordt.

Oorzaken:
  • ouderdom;
  • bijwerking medicatie tegen hartritmestoornissen;
  • beschadiging AV-knoop tijdens een hartinfarct;
  • beschadiging AV-knoop tijdens een hartklepoperatie;
  • hartfalen;
  • ontsteking hartspier;
Symptomen:
  • vermoeidheid;
  • druk op de borst;
  • duizeligheid;
  • flauwvallen;
Behandeling:
  • als AV-blok niet echt ernstig is, is er geen behandeling nodig, wel regelmatige controle;
  • pacemaker.

Boezemflutter (hartritmestoornis)

Boezemflutter is een hartritmestoornis waarbij de boezems erg snel samentrekken (dit kan wel oplopen tot over de 300 slagen per minuut), in tegenstelling tot boezemfibrilleren trekt het hart wel ritmisch samen, de AV-knoop laat echter maar de helft van de elektrische prikkels door. Door bloedstolsels in de boezem kunnen er complicaties ontstaan zoals cardiomyopathie, hartfalen, hartinfarct of beroerte.
Boezemflutter  en boezemfibrilleren kunnen soms in elkaar overlopen.

Oorzaken:
  • probleem na hartinfarct of hartoperatie;
  • na een ablatie; link naar ablatie
  • aangeboren;
  • bij hoge bloeddruk;
  • longaandoening;
Symptomen:
  • duizeligheid;
  • hartkloppingen;
  • vermoeidheid;
  • kortademig;
  • druk op de borst;
  • plotselinge bewusteloosheid.
Behandeling:
  • cardioversie: er wordt een elektrische schok toegediend om het hartritme te herstellen;
  • medicatie o.a. antistollingsmedicijnen;
  • ablatie.

Brugada-syndroom (hartritmestoornis)

Bij het Brugada-syndroom is de elektrische activiteit van het hart verstoord, waardoor hartritmestoornissen kunnen ontstaan. Het is een erfelijke aandoening. Niet iedereen heeft klachten. Als er wel klachten zijn, treden deze vaak op in rust. Mannen hebben meer kans op en ook vaak pas na het 30e levensjaar, waarbij mannen ook nog eens vaker klachten hebben dan vrouwen. Als iemand het Brugada-syndroom heeft en zwanger is wordt er een extra ECG (elektrocardiogram, oftewel een hartfilmpje) gemaakt en wordt er geadviseerd om in een Universitair Medisch Centrum te bevallen, omdat er nog weinig ervaring is omtrent dergelijke bevallingen.

Koorts kan een hartritmestoornis uitlokken en je kunt dan ook het beste een ECG laten maken.

Oorzaken:
  • erfelijke aandoening waarbij een verandering in het DNA is opgetreden.
Symptomen:
  • hartritmestoornissen;
  • duizeligheid;
  • flauwvallen;
  • in zeer ernstige gevallen hartstilstand.
Behandeling:
  • aanpassen leefstijl: geen grote maaltijden, niet te veel alcohol;
  • wanneer op een ECG geen ritmestoornissen te zien zijn en iemand geen last heeft van wegvallen, is er een zeer kleine kans op gevaarlijke ritmestoornissen en hoeft er geen behandeling te volgen;
  • is het risico groter dan wordt er een ICD geplaatst.

Cardiomyopathie (hartziekte)

Cardiomyopathie is een aandoening van de hartspier waardoor het hart minder goed kan samentrekken en ontspannen. Er zijn verschillende soorten waarvan de meest voorkomende zijn:

  • Dilaterende Cardiomyopathie (DCM): door verslapping van de hartspier wordt deze wijder. Het hart pompt minder bloed rond dan normaal, vooral tijdens inspanning. Ook de hartkleppen openen en sluiten minder goed. Hierdoor ontstaat de kans dat de kleppen ook nog gaan lekken;
  • Hypertrofische Cardiomyopathie (HCM): een deel van de hartspier is verdikt en wordt stugger, waardoor er per hartslag minder bloed wordt rondgepompt.
 Oorzaken:
  • kan erfelijk bepaald zijn;
  • vernauwde kransslagaders;
  • hoge bloeddruk (langdurig);
  • hartritmestoornissen (langdurig);
  • afwijking van een van de hartkleppen;
  • infectie van de hartspier;
  • medicijnvergiftiging;
  • schildklieraandoeningen;
Symptomen:
  • kortademig;
  • vermoeidheid;
  • pijn op de borst;
  • vol gevoel in de onderbuik;
  • verminderde eetlust;
  • koude handen en voeten;
  • onrustig tijdens slapen, vaak opstaan om te plassen, lastig om op de rug te liggen;
Behandeling:
  • aanpassing leefstijl;
  • medicatie, o.a. plastabletten of medicijnen om bloedvaten te verwijden;
  • biventriculaire pacemaker (stuurt beide hartkamers aan);
  • ICD;
  • ablatie;
  • in het allerergste geval een steunhart of donorhart.

CPVT (hartritmestoornis)

CPVT is een erfelijke hartritmestoornis die slechts zelden voorkomt. Het hart is gevoeliger voor bepaalde hormonen die bij inspanning, emoties en stress vrijkomen, waardoor ventriculaire tachycardie (ernstige hartritmestoornis) ontstaat. De pompfunctie van het hart kan hierdoor (tijdelijk) verloren gaan. De afwijking is op een ECG in rust niet te zien, wel bij een inspanningstest.

Oorzaken;
  • in de meeste gevallen erfelijk.
Symptomen, vrijwel altijd alleen bij inspanning:
  • duizeligheid;
  • wegraken;
  • in ergste geval overlijden.
Behandeling:
  • leefregels zoals geen intensieve sport of inspanning;
  • medicatie;
  • ICD.

Endocarditis bacterieel (hartziekte)

Endocarditis is een ontsteking van de binnenbekleding van het hart en de hartkleppen en ontstaat doordat er bacteriën in de bloedbaan komen. Hierdoor kunnen de kleppen in het hart beschadigd raken, waardoor uiteindelijk hartfalen kan ontstaan. Endocarditis komt niet zo vaak voor, maar is een zeer gevaarlijke aandoening. Er zijn twee vormen: acuut en subacuut.

Oorzaken:
  • bacterie in de bloedbaan die zich hecht aan een beschadigde hartklep of ander beschadigd hartweefsel. De bacterie kan in de bloedbaan komen door:
  • een wondje of ontsteking van de huid of in de mond (ontstoken tandvlees);
  • na een operatie;
  • door een infectie ergens in het lichaam.
Symptomen acuut, ontstaat plotseling en kan levensbedreigend zijn:
  • hoge koorts;
  • vermoeidheid;
  • snelle hartslag en kan levensbedreigend zijn.
Symptomen subacuut, ontstaat langzaam en geeft in eerste instantie vage klachten die in heftigheid toenemen en kan ook levensbedreigend zijn:
  • lichte verhoging;
  • transpireren;
  • hartruis;
  • vermoeidheid;
  • gewichtsverlies;
  • bloedarmoede;
  • gewrichtspijn;
  • opgezette milt;
Behandeling:

Wat belangrijk is om te weten voor mensen met een verhoogd risico op endocarditis (mensen met een nieuwe hartklep, sommige hartafwijkingen, of iemand die al eerder endocarditis heeft gehad):

Men moet soms voor de zekerheid antibiotica innemen o.a. bij ingrepen door:
  • tandarts;
  • KNO-arts;
  • uroloog;
  • maag/darm/lever arts.

Etalagebenen (vaatziekte)

Etalagebenen is een vernauwing van de slagaders door atherosclerose. Tijdens het lopen voelen je benen pijnlijk, zwaar en vermoeid aan omdat er te weinig zuurstof naar de spieren in je benen gaat. Als je dan stilstaat hebben je spieren minder zuurstof nodig en trekt de pijn weg. Veel mensen proberen niet te laten merken dat ze last van krampen in de benen hebben en gaan dan stilstaan voor bijv. een etalage, totdat de kramp weer wegtrekt. Je moet er op bedacht zijn dat ook elders in het lichaam de slagaders aangetast zijn en dat je dus bijv. een hartinfarct kunt krijgen.

Oorzaken:
  • diabetes;
  • hypertensie;
  • overgewicht;
  • verhoogd cholesterol;
Symptomen:
  • benen voelen tijdens inspanning pijnlijk en vermoeid aan, deze klachten verdwijnen als je stilstaat;
  • koude voeten;
  • verdikte teennagels;
  • wondjes aan je benen en voeten herstellen langzamer.
Behandeling:

Hartfalen (hartziekte)

Bij hartfalen functioneert het hart minder goed en pompt dan niet genoeg bloed rond. Er komt dan minder zuurstof bij de organen zoals bijv. de nieren die dan minder goed kunnen werken, waardoor het lichaam vocht gaat vasthouden. Hartfalen begint vaak ongemerkt. Je merkt het doordat er klachten ontstaan, vooral bij inspanning. De pompfunctie van het hart neemt door de jaren heen
geleidelijk af. Soms kan hartfalen ook zeer plotseling erger worden en hoopt er zich vocht op in de longen. Dat gebeurt in vrij korte tijd. De ademhaling wordt piepend en er ontstaat een gevoel van benauwdheid. Gaan liggen maakt het alleen maar erger. Bel in dat geval 112: directe hulp is dringend geboden!

Oorzaken:
  • hartinfarct;
  • hoge bloeddruk;
  • hartritmestoornissen;
  • hartklepaandoeningen;
Symptomen:
  • vermoeidheid;
  • kortademig, vooral bij inspanning;
  • oedeem enkels;
  • koude voeten en handen;
  • verminderde eetlust;
  • vol gevoel in onderbuik;
  • moeilijke stoelgang;
  • onrustig slapen;
  • ’s nachts vaak moeten opstaan om te plassen;
  • kriebelhoest;
Behandeling:
  • medicatie:
  • bètabokkers;
  • plaspillen;
  • ACE-remmers;
  • nitraten als plotselinge benauwdheid optreedt, voor verwijding van de bloedvaten.

Hartinfarct (hartziekte)

Bij een hartinfarct sterft een gedeelte van de hartspier af door een verstopping van een van de kransslagaders. Als je enkele van onderstaande symptomen hebt bel dan altijd 112, elke seconde telt!

Vrouwen die tijdens de zwangerschap diabetes of hoge bloeddruk hebben gehad, hebben een verhoogde kans op een hartinfarct. Ook vrouwen die voor hun 40e in de overgang komen, hebben een verhoogde kans op een infarct. Tot de overgang hebben vrouwen een natuurlijke bescherming. Verder kan erfelijke aanleg een rol spelen ( als je ouders voor hun 65e te maken hebben gekregen met hart- en vaatziekten of als verhoogd cholesterol of hypertensie in de familie zit)

Oorzaken:
  • roken;
  • overgewicht;
  • hoge bloeddruk;
  • hoog cholesterol;
  • stress;
  • diabetes;
  • ontstekingsziekte zoals bijv. reuma;
  • te weinig beweging.
Symptomen:
  • pijn op de borst;
  • benauwdheid/kortademig;
  • hartkloppingen;
  • hartoverslagen;
  • blijvende vermoeidheid;
  • misselijk worden;
  • transpireren;
  • krachtverlies in armen en/of benen;

Bij vrouwen zijn een aantal van de symptomen zoals hierboven beschreven ook symptomen die horen bij de overgang, hierdoor wordt een infarct vaak niet tijdig herkend.

Symptomen die bij vrouwen vaker voorkomen:
  • weken van tevoren al slaapstoornissen, vermoeidheid;
  • pijn in bovenbuik, kaak, nek of rug;
  • flauwvallen;
  • kortademig;
  • duizelig;
  • onrustig gevoel, snelle ademhaling;
  • misselijkheid en/of braken.
Behandeling:
  • toedienen medicatie om de bloedvaten te verwijden;
  • dotteren en plaatsen stent;
  • bypassoperatie;
  • medicatie die je meestal je verdere leven moet blijven slikken om een nieuw infarct te
  • voorkomen, o.a. bloeddrukverlagers, cholesterolverlagers.

Hartruis (aangeboren)

Als de bloedstroom weerstand ondervindt kan dit een geluid veroorzaken, een zogenaamde ruis. Bij kinderen is dit meestal onschuldig, maar bij volwassenen kan het wijzen op een afwijking aan het hart. Er zijn 6 gradaties te onderscheiden van nauwelijks te horen tot goed hoorbaar (zelfs zonder stethoscoop). Om de oorzaak van de ruis te achterhalen is het van belang om te weten op welk
moment de ruis te horen is, hoe hard deze is en welke toonhoogte. Ook is het van belang om te weten of het geluid verandert als je een andere houding aanneemt, of dat het verandert per ademhaling.

Oorzaken bij baby:
  • ASD (atriumseptumdefect: een gaatje tussen de linker- en de rechterboezem) of VSD (ventrikelseptumdefect: een gaatje tussen de linker- en de rechterkamer);
  • klepafwijking;
  • problemen met de grote bloedvaten van het hart;
Oorzaken bij kinderen tot 16 jaar:
  • meestal onschuldig, hartruis is te horen omdat:
  • de hartslag van een kind is hoger dan van een volwassene;
  • een ruis is beter te horen omdat er tussen huid en borstkas weinig spier- en vetweefsel is;
  • bloedvaten rondom het hart maken scherpere bochten waardoor er soort van werveling ontstaat.
Oorzaken bij volwassenen:
  • meestal gevolg van een hartaandoening (meestal aandoening aan een klep);
  • hypertensie (hoge bloeddruk);
  • ontsteking;
Symptomen:
  • meestal zijn er geen tot nauwelijks klachten;
  • klachten die er zijn liggen meestal ten gronde aan onderliggende afwijking aan het hart.
Behandeling:
  • in veel gevallen is er geen behandeling nodig;
  • medicatie om onderliggend hartprobleem te verhelpen;
  • operatie om onderliggende hartprobleem te verhelpen.

Hartstilstand

Bij een hartstilstand houdt het hart op met pompen, waardoor de organen geen zuurstof meer krijgen en je bewusteloos raakt. Eigenlijk staat het hart niet echt stil, maar het functioneert niet meer goed, doordat de kamers snel en onregelmatig werken. Het is een levensbedreigende situatie, indien er niet snel wordt ingegrepen is overlijden het gevolg.

Oorzaken:
  • hartinfarct: meest voorkomende oorzaak;
  • hartritmestoornis;
  • hartfalen;
  • hartspierziekte;
  • bij een ongeluk met elektriciteit, verdrinking of onderkoeling.
Symptomen:
  • iemand raakt heel snel bewusteloos;
  • grauw uitzien;
  • de ademhaling stopt, wel lijkt het soms of iemand nog naar adem hapt (gasping).
Behandeling:

Harttamponade

Harttamponade is een opeenhoping van vocht in het pericard (hartzakje). Hierdoor kan het hart zijn pompfunctie niet meer goed uitvoeren. Omdat een harttamponade uiteindelijk kan leiden tot een hartstilstand moet er direct worden ingegrepen.

Oorzaken:
  • pericarditis: ontsteking van het hartzakje waarbij veel vocht vrijkomt;
  • openhartoperatie;
  • scheur in de hartwand door een verwonding of een hartinfarct;
  • trage werking van de schildklier;
  • complicatie van kanker.
Symptomen:
  • benauwdheid;
  • extreme vermoeidheid;
  • pijn op de borst;
  • uitstralende pijn naar rug, hals, linkerschouder en linkerarm;
  • rusteloosheid/angstig;
  • weinig hoeven te plassen;
  • snelle hartslag, lage bloeddruk, bleekheid, zweten (kenmerken van een shock).
 Behandeling
  • verwijderen van het overtollige vocht in het hartzakje d.m.v. een punctie of een operatie.

Hypercholesterolemie

Bij hypercholesterolemie is er een te hoog cholesterolgehalte in het bloed aanwezig. Er zijn twee soorten cholesterol: het HDL (goede cholesterol) wat een beschermende functie heeft en het LDL
(slechte cholesterol) wat hart- en vaatziekten kan veroorzaken. Hoe lager het HDL-gehalte en hoe hoger het LDL-gehalte, hoe hoger het risico op hart- en vaatziekten is.

Oorzaken:
  • erfelijke aandoening waarbij een afwijking in het DNA ontstaat, je spreekt dan van familiaire hypercholesterolemie (FHA);
  • leefstijlfactoren zoals te veel dierlijk vet eten, overgewicht, te weinig beweging;
Symptomen:
  • geelachtige bultjes rond de oogleden;
  • geel-witte ring om de iris;
  • verdikking pezen van handen, voeten en enkels.
Behandeling:
  • leefstijladviezen;
  • medicatie (o.a. statines).

Hypoplastisch linkerhartsyndroom

Het hypoplastisch linkerhartsyndroom is een fout in de aanmaak van het hart waarbij de aorta en de linkerhelft van het hart – en dan vooral de linkerhartkamer – niet volgroeid zijn. De wand van de linkerkamer is verdikt en de mitralisklep en de aortaklep werken niet of nauwelijks. Hierdoor pompt het hart te weinig bloed (en dus ook zuurstof) door het lichaam. De rechterhartkamer moet dan zorgen voor zowel de grote als de kleine bloedsomloop.

Oorzaken:
  • aangeboren
Symptomen:
  • bleke/grauwe kleur direct na de geboorte;
  • snelle ademhaling;
  • slecht drinken.
Behandeling:
  • Soms is er in eerste instantie een tijdelijke oplossing, waarbij de verbinding tussen de longslagader en de aorta wordt opengemaakt, dit kan d.m.v. een infuus met medicatie;
  • Daarna zijn er diverse operaties nodig om het probleem te herstellen. Dit zijn meestal zware operaties en ouders moeten heel snel beslissen of ze hun kindje willen laten opereren.

Na de operaties kan het kind redelijk normaal leven, alleen bij inspanning en sporten is er een beperking:

  • Norwood: de longslagader wordt gebruikt om een uitgang van het hart naar het lichaam te maken en er wordt een shunt (verbinding tussen een slagader en een ader) gemaakt om de bloedtoevoer  naar de longen te regelen. Deze operatie is erg risicovol en wordt direct na de geboorte uitgevoerd.
  • Glenn: er wordt een verbinding gemaakt tussen de longslagader en de bovenste holle ader, waardoor het zuurstofarme bloed van de bovenkant van het lichaam rechtstreeks naar de
    longen wordt vervoerd. Het zuurstofarme bloed uit de onderkant van het lichaam komt nog steeds in de hartkamer en wordt hier gemengd met het zuurstofrijke bloed uit de longen. Deze operatie vindt plaats tussen de 3 en 6 maanden.
  • Fontan: er wordt een verbinding aangelegd tussen de onderste holle ader en de longslagader, hierdoor gaat ook het zuurstofarme bloed uit de onderkant van het lichaam rechtstreeks naar de longen. Hierdoor is de linker- en de rechtercirculatie gescheiden. Deze operatie vindt plaats rond het 3e levensjaar.

Hypertensie (hoge bloeddruk)

Als het hart het bloed door het lichaam rondpompt, komt er druk op de vaten te staan. Deze druk wordt de bloeddruk genoemd. Bloeddruk wordt altijd gemeten in twee waarden: de boven- en de onderdruk. De bovendruk (systole) wordt gemeten op het moment waarop het hart pompt. Dan jaagt het hart bloed door de slagaders. De onderdruk (diastole) wordt afgelezen op het moment waarop  het hart niet pompt, tussen twee pompbewegingen in dus. Het verstijven van de wanden van de bloedvaten leidt op den duur tot hoge bloeddruk. De vaten vernauwen dan. Dat kan leiden tot ernstige hart- en vaatziekten.

Bij een verhoogde bloeddruk is de bovendruk hoger dan 140 mmHg en de onderdruk hoger dan 90 mmHg. De bloeddruk verandert voortdurend, deze is namelijk afhankelijk van o.a. emoties en activiteiten. Een aantal metingen op verschillende dagen is daarom vaak nodig om de diagnose te kunnen stellen.

Oorzaken:
  • vaak onbekend;
  • ongezonde leefstijl.
Symptomen:
  • duizeligheid;
  • hoofdpijn;
  • pijn op de borst;
  • kortademigheid;
  • rusteloosheid;
  • oorsuizen;
Behandeling:
  • leefstijladviezen;
  • medicatie:
    – plaspillen;
    – bètablokkers: verlaging hartritme en vaatverwijding;
    – RAS-remmers: remt aanmaak bloeddruk verhogend hormoon;
    – calciumantagonisten: vaatverwijding of invloed op kracht en frequentie van het kloppen van het hart.

Hypotensie (lage bloeddruk)

Bij een lage bloeddruk is er te weinig kracht om het bloed door het lichaam te pompen. Bij een verlaagde bloeddruk is de bovendruk lager dan 90 mmHg en de onderdruk lager dan 60 mmHg. Een lage bloeddruk hoeft niet gevaarlijk te zijn. Meestal is lage bloeddruk tijdelijk: bij het slapen of wanneer je te snel opstaat. Zeker oudere mensen kunnen beter eventjes de tijd nemen bij het opstaan uit bed of uit een stoel: het lichaam heeft even nodig om de bloeddruk aan de nieuwe situatie aan te passen. Slechts in enkele gevallen kan lage bloeddruk gevaarlijk zijn en is deze het gevolg van een acute situatie zoals bijv. veel bloedverlies, een allergische reactie, een hartritmestoornis of een groot hartinfarct.

Oorzaken:
  • problemen van het hart;
  • vochttekort/uitdroging;
  • stress;
  • alcoholgebruik;
  • koorts;
  • bepaalde medicatie (vaak door bloeddrukverlagende medicatie);
  • hormoonafwijking;
  • ernstig bloedverlies;
  • ernstige allergische reactie.
Symptomen:
  • niet altijd klachten;
  • vermoeidheid;
  • duizeligheid;
  • flauwvallen;
  • verstoorde darmflora;
Behandeling:
  • afhankelijk van de oorzaak:
  • bij bloeddrukverlagende medicatie de dosering aanpassen;
  • behandeling van de hartkwaal;
  • leefstijl veranderingen.

Marfan: syndroom van Marfan (vaatziekte)

Het syndroom van Marfan is een erfelijke aandoening waarbij het lichaam bindweefsel niet goed aanmaakt, het is minder flexibel en scheurt gemakkelijker. Bij de meeste mensen is de aorta wijder waardoor de wand niet zo dik is en gemakkelijk kan scheuren. Ook zie je vaak een hartklepafwijking.
Het gevolg kan zijn:
Aortadissectie: losraken van wandlagen van de aorta;
Aortaruptuur: scheuren van de wand van de aorta.

Vrouwen die zwanger willen worden moeten altijd begeleid worden door een cardioloog en een gynaecoloog. Aan het eind van de zwangerschap of net na bevalling is er een risico op aortadissectie en op bloedingen, bij het gebruik van antistollingsmiddelen.

Kinderen kunnen in principe gewoon meedoen met de gymlessen op school, alleen met sporten moet je opletten of de gewrichten niet te instabiel zijn.

Oorzaken:
  • erfelijke oorzaak waardoor het bindweefsel minder goed is aangelegd.
Symptomen:
  • hartklepafwijkingen;
  • verwijding van de aorta;
  • longproblemen.
Behandeling:
  • medicatie;
  • bij ernstige verwijding d.m.v. operatie een prothese plaatsen, daarna levenslang antistollingsmedicatie en bètablokkers gebruiken.

Microvasculaire spasmen (vaatziekte)

Microcasculaire spasmen is een aandoening van de kleine bloedvaatjes van het hart, waardoor het hart te weinig zuurstof krijgt. De vaatjes zijn niet vernauwd, maar functioneren niet goed. Dit komt vooral voor bij vrouwen tussen de 40 en 60 jaar en heeft waarschijnlijk te maken met een verandering in de hormoonhuishouding. Het kan echter ook optreden als gevolg van hoge bloeddruk, diabetes of een aandoening van het hart.

Andere mogelijke oorzaken:
  • migraine op jonge leeftijd;
  • problemen tijdens zwangerschap (hypertensie, diabetes, zwangerschapsvergiftiging);
  • (vroege) overgang;
  • fibromyalgie;
  • problemen met schildklier.
Symptomen:
  • kortademig;
  • pijn of drukkend gevoel op de borst;
  • pijn straalt uit naar onderarm, schouder of kaak;
  • vermoeidheid;
Behandeling:
  • leefstijladviezen: afvallen, meer bewegen, vermindering stress, niet roken;
  • medicatie tegen hoge bloeddruk en/of te hoog cholesterolgehalte.

Mitralisklepinsufficiëntie (hartziekte)

De mitralisklep is de klep tussen de linkerboezem en de linkerkamer. Bij mitralisklepinsufficiëntie sluit deze niet goed waardoor bloed in de omgekeerde richting stroomt. De linkerkamer pompt bloed naar het lichaam en tegelijkertijd wordt er bloed teruggepompt naar de linkerboezem. Door deze overbelasting wordt de linkerkamer groter en kan de pompfunctie van het hart afnemen. Door het toenemen van de druk in de boezem wordt ook de druk in de longbloedvaten hoger.

Oorzaak:
  • aangeboren;
  • vergroot hart door een andere hartaandoening;
  • hartinfarct;
  • slijtage;
  • littekenweefsel door o.a. reuma of bacteriële infectie;
  • verkalking waardoor de klep stijver wordt en minder goed sluit.
Symptomen:
  • kortademig vooral na inspanning of als je ligt;
  • vermoeidheid vooral bij inspanning;
  • hartkloppingen;
  • hoesten;
  • ’s nachts vaak moeten plassen.
Behandeling:
  • reparatie van de klep;
  • verwijderen van de verkalking;
  • vergroeide kleppen los maken;
  • uitgezakte slippen van de klep repareren;
  • m.v. een ballonnetje de vernauwde klep oprekken;
  • een uitgerekte klepring verkleinen;
  • vervanging van de klep: hierbij heb je de keuze tussen diverse kleppen: mechanische klep of kunstklep:
    • gaat meestal levenslang mee;
    • levenslang antistollingsmedicatie slikken;
    • sommigen mensen horen de klep tikken.

    biologische klep (dierlijk of menselijk): 

    • alleen de eerste drie maanden antistollingsmedicatie;
    • lijkt meer op eigen klep dan een kunstklep;
    • je hebt geen last van geluid;
    • moet normaal gesproken tussen de 10 en 20 jaar na plaatsing worden vervangen;
    • tekort aan menselijke donorkleppen.

Mitralisklepstenose (hartziekte)

De mitralisklep is de klep tussen de linkerboezem en de linkerkamer. Bij mitralisklepstenose is de mitralisklep verdikt of verkalkt waardoor deze zich niet goed kan openen. Door de kleinere opening tussen de boezem en de kamer stroomt minder bloed naar de kamer en hoopt het bloed zich op in de boezem waardoor de druk verhoogt.

Oorzaken:
  • kalkvorming op de mitralisklep;
  • littekenweefsel op de klep door reuma of bacteriële infectie.
Symptomen:
  • kortademig vooral na inspanning of als je ligt;
  • vermoeidheid vooral bij inspanning;
  • hartkloppingen; link naar tekst hartkloppingen
  • hoesten;
  • ’s nachts vaak moeten plassen;
  • atypische klachten in de borst.
Behandeling:

Reparatie van de klep:

  • verwijderen van de verkalking;
  • vergroeide kleppen losmaken;
  • uitgezakte slippen van de klep repareren;
  • m.v. een ballonnetje de vernauwde klep oprekken;
  • een uitgerekte klepring verkleinen.

Vervanging van de klep: hierbij heb je de keuze tussen diverse kleppen:

mechanische klep of kunstklep:

  • gaat meestal levenslang mee;
  • levenslang antistollingsmedicatie slikken;
  • sommigen mensen horen de klep tikken.

biologische klep (dierlijk of menselijk):

  • alleen de eerste drie maanden antistollingsmedicatie;
  • lijkt meer op eigen klep dan een kunstklep;
  • je hebt geen last van geluid;
  • moet normaal gesproken tussen de 10 en 20 jaar na plaatsing worden vervangen;
  • tekort aan menselijke donorkleppen.

Myocarditis (hartziekte)

Myocarditis is een ontsteking van de hartspier, meestal door een virus, waardoor hartritmestoornissen en hartfalen kan ontstaan. Dit kan in enkele gevallen leiden tot cardiomyopathie. Als de schade aan de hartspier erg groot is kan uiteindelijk een harttransplantatie nodig zijn.

Oorzaak:
  • meestal een virus dat een ontsteking van de hartspier veroorzaakt (o.a. bof, mazelen, herpes);
  • soms een bacterie (o.a. MRSA, buikgriep, difterie, streptokokken) of schimmel (o.a. Candida).
Symptomen:
  • plotseling hoge koorts;
  • pijn rondom hart;
  • zweten;
  • hartritmestoornissen;
  • vocht vasthouden;
  • kortademig;
Behandeling:
  • antibiotica;
  • eventueel medicatie voor hartfalen of ritmestoornissen.

Pericarditis (hartziekte)

Pericarditis is een ontsteking van het hartzakje. Dit kan acuut of chronisch zijn. Het hartzakje kan zich vullen met bloed waardoor het hart zich niet meer goed kan vullen met bloed en geen goede pompkracht meer heeft.

Oorzaken:
  • virale infectie (o.a. longontsteking);
  • hartinfarct;
  • operatie aan het hart;
  • hiv/aids;
  • nierfalen;
  • te trage werking van de schildklier;
  • bepaalde geneesmiddelen.
Symptomen bij acute pericarditis:
  • kortademig en benauwd;
  • stekende pijn in borstkas, deze neemt toe bij plat liggen, beweging en inademing;
  • symptomen van griep.
Symptomen bij chronische pericarditis:
  • vermoeidheid;
  • kortademig;
  • hoesten;
  • vochtophoping in de benen en buik;
  • meestal zijn er geen pijnklachten.
Behandeling:
  • medicijnen die de ontsteking remmen;
  • bij bacteriële infectie antibiotica;
  • het te veel aan vocht weghalen middels een punctie;
  • eventueel chirurgisch ingrijpen om een deel van het pericard te verwijderen, rust, inspanning vermijden.

Pulmonale hypertensie (vaatziekte)

Pulmonale hypertensie is een abnormale hoge bloeddruk in de longen die gevolgen heeft voor het hart. De rechterhartkamer moet harder werken en wordt daardoor groter en de spierwand wordt dikker. Tevens vernauwen de longslagaders en neemt de druk toe. Hierdoor gaat de pompfunctie van het hart achteruit en ontstaat er op den duur hartfalen. Pulmonale hypertensie kan op verschillende manieren ontstaan, maar geeft vrijwel altijd dezelfde klachten.

Oorzaken:
  • aangeboren;
  • reuma of een andere ziekte waarbij het lichaam tegen zichzelf keert zonder duidelijke oorzaak;
  • hiv;
  • leveraandoeningen;
  • COPD;
  • drugsgebruik;
  • gebruik van afslankpillen.
Symptomen:
  • kortademigheid;
  • pijn op de borst;
  • hartkloppingen;
  • vochtophoping;
  • flauwvallen;
Behandeling:
  • medicatie

Een zwangerschap wordt sterk afgeraden i.v.m. een verhoogd risico op overlijden van de moeder. Bepaalde medicatie die je moet slikken kan ook de werking van de anticonceptiepil beïnvloeden. Er wordt aangeraden om een andere vorm van anticonceptie te gebruiken.

SCAD (hartziekte)

Bij SCAD  kan er een scheur tussen twee lagen van de vaatwand ontstaan, waarbij er bloed tussen die lagen kan komen en er bloedstolsels kunnen ontstaan. Hierdoor bestaat de kans dat je een hartinfarct krijgt. SCAD komt niet vaak voor, het meest bij jonge vrouwen (vaak net na een zwangerschap).

Oorzaken:
  • ingreep aan de kransslagaders;
  • hormonen (door gebruik anticonceptie of tijdens de zwangerschap);
  • ernstig vaatspasmen bijv. cocaïnegebruik;
  • verhoogd risico bij hoge bloeddruk;
  • verhoogd risico bij syndroom van Marfan (bindweefselziekte);
  • verhoogd risico bij vaatontstekingen;
  • verhoogd risico bij zeer intensief sporten.
Symptomen:
Behandeling:
  • medicatie;
  • zelden een dotter- en stentbehandeling, want hierdoor kan de situatie soms verergeren.

Tetralogie van Fallot (aangeboren)

Aangeboren hartafwijking waardoor het hart niet goed functioneert en waardoor het lichaam te weinig zuurstof krijgt.

Afwijkingen:
  • VSD (ventrikelseptumdefect): een gaatje in het tussenschot van de linker- en de rechterkamer;
  • scheefgeplaatste aorta die is aangesloten op de linker- en de rechterkamer;
  • toegang van rechter hartkamer naar longslagader is vernauwd en de longslagader zelf kan ook vernauwd zijn;
  • verdikte hartspier: de rechterhartkamer moet meer druk zetten om het bloed in de vernauwde longslagader te pompen.
Oorzaken:
  • aangeboren;
  • vaak in combinatie met syndroom van Down.
Symptomen:
  • door de diverse afwijkingen kunnen de symptomen nogal uiteenlopen;
  • blauw zien bij inspanning;
  • tijdens een aanval kan een kind onrustig worden en stotend ademhalen, een aanval kan wel tot een half uur aanhouden;
  • verhoogd risico op endocarditis (infectie aan de binnenkant van het hart).
Behandeling:
  • shuntoperatie: plaatsen van een kunststof buisje tussen de aorta en de longslagader waardoor er extra bloed van het hart naar de longen stroomt;
  • sluiten van het VSD (ventrikelseptumdefect);
  • vergroten van de longslagader;
  • vervangen/repareren van de vernauwde klep. Bij bijna alle kinderen blijft de klep na de operatie een beetje lekken. Daarom moet het elk jaar gecontroleerd worden. Tevens wordt er gekeken of de rechterkamer niet vergroot is en daardoor pompkracht verliest. Ook kunnen er in de loop van de tijd hartritmestoornissen optreden.

Ventrikel septum defect (VSD) (aangeboren)

Een ventrikelseptumdefect is een aangeboren hartafwijking waarbij er een of meer gaatjes zijn in het tussenschot van de hartkamers. Hierdoor mengt het zuurstofrijke bloed in de rechterkamer zich met  zuurstofarm bloed. Dit gaat weer naar de longen, waar het bloed geen extra zuurstof opneemt. Dit komt doordat er al zuurstof in zit, dit stroomt weer terug naar de linkerboezem en daarna weer naar de linkerkamer; er wordt dus als het ware een extra rondje door het bloed gemaakt waardoor het hart en de longen extra belast worden. Het hart moet hierdoor krachtiger en sneller pompen dan normaal. Hierdoor kan hartfalen en hypertensie ontstaan in de longslagader.

Oorzaken:
  • aangeboren, vaak in combinatie met andere hartafwijkingen.
Symptomen:
  • bij baby’s vaak geen symptomen, het gaatje groeit vaak vanzelf dicht, als het gaatje groter is dan zijn er wel symptomen;
  • moeite met leegdrinken fles (ademnood);
  • achterblijven in groei;
  • snelle/zware ademhaling;
  • vaker infectie van de luchtwegen.

Behandeling:

  • bij een klein gaatje vaak geen behandeling nodig omdat het gaatje spontaan sluit;
  • bij een groot gaatje moet dit zo snel mogelijk gesloten worden, liefst al tussen de drie en zes maanden (soms zelfs nog eerder);

Dit kan d.m.v.:

  • via katheterisatie een zogenaamd parapluutje in het gaatje plaatsen;
  • via een openhartoperatie waarbij het gaatje wordt gehecht of bij een iets groter gat wordt er een soort synthetische lapje (patch) of een stukje hartvlies over het gaatje heen aangebracht.
Risico’s:
  • er kan littekenweefsel ontstaan waardoor de kans op hartritmestoornissen groter is;
  • het eerste half jaar kans op ontstaan van bloedpropjes. Daarom moet er gedurende die periode een lage dosis aspirine worden ingenomen;
  • risico om endocarditis te krijgen (ontsteking in het hart).

Wolff Parkinson White Syndroom (hartritmestoornis)

Het Wolff Parkinson White Syndroom is een aangeboren hartritmestoornis. Er is een extra elektrische verbinding tussen de boezems en de kamers waarbij tijdens een aanval het hart zeer snel gaat kloppen, tot wel meer dan 200 slagen per minuut. Vaak openbaart dit zich pas op latere leeftijd. Ook komt de aandoening vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.

Oorzaken:
  • aangeboren, maar niet erfelijk;
  • kan voorkomen bij bepaalde erfelijke aandoeningen, zoals bijv. de ziekte van Pompe;
  • gevolg van andere hartaandoeningen zoals o.a. een hartinfarct, hartfalen, cardiomyopathie;
  • gebruik van alcohol, tabak en/of drugs.
Symptomen tijdens aanval:
  • hartkloppingen;
  • duizeligheid;
  • kortademig;
  • pijn op de borst;
  • (kans op) flauwvallen.
Behandeling om toekomstige aanvallen te voorkomen:
  • medicatie tegen ritmestoornissen;
  • eventueel ablatie. link naar ablatie.

Ziekte van Ebstein (aangeboren)

De ziekte van Ebstein is een zeer zeldzame aangeboren afwijking waarbij de tricuspidalisklep (dit is de klep tussen de rechterboezem en de rechterkamer) een stukje lager ligt dan normaal. Hierdoor is de rechterkamer kleiner en wordt er minder bloed naar de longen gepompt.

Oorzaken:
  • aangeboren afwijking.
Symptomen bij baby’s:
  • snelle ademhaling;
  • slecht drinken;
  • geringe stijging van gewicht;
  • bleek/grauw van kleur;
  • vaak is er ook een hartruis te horen.
Behandeling bij baby’s:
  • in eerste instantie wordt meestal een shunt (buisje) aangelegd om de bloedstroom naar de longen te verbeteren;
  • naderhand moet de tricuspidalisklep hersteld of vervangen worden;
  • soms is de rechterhartkamer zo klein dat er via een operatie een hartkamer gemaakt moet worden.
Symptomen bij oudere kinderen:
  • soms zijn er weinig symptomen en komen de klachten pas op oudere leeftijd, meestal als gevolg van een lekkende hartklep;
  • kortademig bij inspanning;
  • oedeem, met name in de buik;
  • groeiachterstand;
  • snelle hartslag;
Behandeling:

Ziekte van Raynaud (vaatziekte)

De ziekte van Raynaud is een vaataandoening waarbij de bloedtoevoer naar de vingers en/of tenen onvoldoende is. Dit komt omdat de kleinere slagaders sterk samentrekken, bijv. als gevolg van stress of kou. Er zijn twee vormen:

  • Primaire vorm: hierbij is er geen oorzaak te achterhalen;
  • Secundaire vorm: hierbij is er wel een oorzaak te achterhalen, bijv. een onderliggende ziekte of een reactie op medicijnen.
Oorzaken primaire vorm:
  • koude omgeving;
  • aanraken koud voorwerp;
  • werken met trillende apparaten;
  • aanslaan van een toetsenbord bijv. een piano;
  • hevige emoties.
Oorzaken secundaire vorm:
  • als gevolg van een ziekte met afwijkingen in de vaatwand, o.a. auto-immuunziekten;
  • geneesmiddelen, bijv. bètablokkers.
Symptomen:
  • dode vingers en/of tenen;
  • eerst worden de vingers/tenen wit, daarna blauw;
  • als hand/voet weer warm wordt de huid rood en krijgt men een pijnlijk gloeiend gevoel;
  • tintelingen, vooral in de vingers;
  • soms zijn er ook klachten aan neus lippen, tong en oren;
  • gewrichtsklachten;
  • spierklachten;
  • koorts;
  • benauwdheid;
  • slikstoornissen;
Behandeling:

Meestal is een behandeling niet nodig maar er zijn wel enkele tips om de klachten zo veel mogelijk te voorkomen:

  • voldoende bewegen
  • warm aankleden
  • niet roken
  • stress vermijden
Indien de klachten ernstig zijn en kan medische behandeling noodzakelijk zijn. Denk hierbij aan:
  • de zenuw tijdelijk uitschakelen middels een injectie
  • medicijnen die zorgen voor verwijding van de bloedvaten
  • het doorsnijden van een zenuw, om verkramping van de spiertjes in de vaatwand te voorkomen