Aneurysma

Een aneurysma is een plaatselijke verwijding van een slagader. Dit ontstaat doordat de vaatwand op een bepaalde plek verzwakt is. Je kunt een aneurysma vergelijken met een zwakke plek in een fietsband: daar kan een bolling ontstaan die steeds groter wordt. Als de druk toeneemt, kan zo’n zwakke plek scheuren.

Een aneurysma komt het meest voor in de aorta (de grote lichaamsslagader), maar kan ook ontstaan in de hersenen, het hart of andere slagaders in het lichaam. Wanneer een aneurysma scheurt, ontstaat er een ernstige inwendige bloeding. Dit is een medische noodsituatie die direct behandeld moet worden.

Aneurysma van de aorta (AAA)

De meest voorkomende vorm is een aneurysma in de buikslagader: een Aneurysma Aortae Abdominalis (AAA). Dit is een verwijding van de aorta in de buik.

Een AAA kan lange tijd aanwezig zijn zonder klachten. Vaak wordt het bij toeval ontdekt tijdens een echo of CT-scan die om een andere reden wordt gemaakt.

Erfelijkheid

Bij een AAA speelt erfelijkheid een rol. Broers en zussen van mensen met een AAA hebben een verhoogd risico. Daarom wordt in sommige gevallen geadviseerd om familieleden te laten onderzoeken.

Oorzaken van een aneurysma

Een aneurysma ontstaat meestal door een combinatie van factoren die de vaatwand verzwakken.

Belangrijke oorzaken zijn:

• Atherosclerose (slagaderverkalking)
• Hoge bloeddruk, waardoor extra druk op de vaatwand ontstaat
• Roken, dat de bloedvaten beschadigt
• Erfelijke afwijkingen in de opbouw of stevigheid van de vaatwand
• Ontstekingsreacties in de bloedvaten

De kans op een aneurysma neemt toe met de leeftijd, vooral bij mannen boven de 65 jaar.

Symptomen van een aneurysma in de aorta (AAA)

Een aneurysma in de buik geeft vaak geen klachten, totdat het groter wordt of scheurt.

Mogelijke symptomen:

• Een kloppend gevoel in de buik
• Pijn in de onderrug of buik
• Drukgevoel in de buik

Bij een scheuring (acute situatie):

• Plotselinge, hevige buik- of rugpijn
• Bleekheid en zweten
• Duizeligheid of flauwvallen
• Snelle hartslag

Een gescheurd aneurysma in de buik is levensbedreigend. Veel mensen overlijden voordat zij het ziekenhuis bereiken. Ook na spoedoperatie is het risico groot.

Aneurysma in de borstholte

Een aneurysma kan ook ontstaan in het deel van de aorta in de borst (thoracaal aneurysma). Dit kan klachten geven zoals:

• Pijn op de borst of tussen de schouderbladen
• Kortademigheid
• Heesheid of slikklachten

Wanneer een aneurysma in de borst scheurt, is de situatie vaak direct fataal.

Aneurysma in de hersenen

Een aneurysma in de hersenen geeft meestal geen symptomen zolang het niet scheurt. Vaak wordt het pas ontdekt na een hersenbloeding.

Bij een scheuring kunnen optreden:

• Plotselinge, zeer hevige hoofdpijn
• Misselijkheid en braken
• Bewustzijnsverlies
• Nekstijfheid

Ook dit is een acute noodsituatie die onmiddellijk medische behandeling vereist.

Diagnose

Een aneurysma wordt vaak ontdekt met beeldvormend onderzoek, zoals:

• Echo-onderzoek
• CT-scan
• MRI-scan

Bij een vermoeden van een scheuring wordt met spoed aanvullend onderzoek gedaan.

Behandeling van een aneurysma

De behandeling hangt af van de grootte, locatie en groeisnelheid van het aneurysma.

Bij een klein aneurysma

• Als het aneurysma nog niet groot is, wordt meestal gekozen voor:
• Regelmatige controle met echo of scan
• Bloeddrukverlagende medicatie
• Stoppen met roken
• Aanpak van risicofactoren zoals hoog cholesterol

Bij een groot of groeiend aneurysma

Wanneer het aneurysma te groot wordt of snel groeit, is een operatie nodig om een scheuring te voorkomen.

Er zijn twee hoofdbehandelingen:

• Endovasculaire behandeling (stentplaatsing)

Via een katheter wordt een stent in de aorta geplaatst, waardoor de bloeddruk niet langer direct op de verzwakte vaatwand drukt.

• Open operatie

Het verwijde deel van de aorta wordt vervangen door een kunstmatige vaatprothese (vaak een zogenaamde broekprothese).

Bij een gescheurd aneurysma is een spoedoperatie noodzakelijk.

Preventie

Niet alle aneurysma’s zijn te voorkomen, maar het risico kan worden verkleind door:

• Stoppen met roken
• Behandeling van hoge bloeddruk
• Gezonde voeding
• Regelmatige controle bij verhoogd familiair risico

Vroege opsporing, vooral bij risicogroepen, kan levens redden.