Wat betekent een te hoog cholesterol?

Er ligt een brief op tafel. Of je zit in het patiëntenportaal te kijken naar een rijtje getallen met achter één ervan een pijltje omhoog. En verder voel je niks.

Dat is het rare aan cholesterol. Je krijgt te horen dat er iets mis is met je bloed, terwijl je je precies hetzelfde voelt als gisteren. Geen pijn, geen kortademigheid, niks. Alleen een getal.

Wat cholesterol in je lichaam doet

Om te beginnen: cholesterol hoort gewoon bij het lichaam. In medische uitleg wordt het onder meer genoemd bij processen rond celwanden en hormonen. Wat jouw waarde betekent, is iets anders. Dat hangt van je hele plaatje af.

Artsen beoordelen cholesterol als onderdeel van het totale risicoprofiel voor hart- en vaatziekten. Daarbij kijken ze niet alleen naar één bloedwaarde, maar ook naar factoren zoals bloeddruk, roken, diabetes, leeftijd en familiegeschiedenis. De betekenis van de uitslag verschilt daarom per persoon.

Een cholesterolwaarde krijgt vooral betekenis in combinatie met de rest van je risicoprofiel. Een losse uitslag voorspelt niet wat er in de toekomst bij jou zal gebeuren.

Op ons forum komt vaak de vraag terug of je aan klachten kunt merken dat je cholesterol verhoogd is. Klachten zijn geen betrouwbare manier om een cholesterolwaarde in te schatten; daarvoor is bloedonderzoek nodig. Heb je klachten zoals pijn op de borst, benauwdheid, pijn bij het lopen of andere veranderingen waarover je je zorgen maakt, bespreek die dan met je huisarts. Ook opvallende plekjes of verdikkingen rond de ogen of pezen kun je aan je arts laten zien. Trek zelf geen conclusie over de oorzaak.

Wanneer is het nou echt te hoog?

Hier moeten we je teleurstellen: er bestaat geen één getal waarboven het fout is en waaronder het goed is.

Dat klinkt als een ontwijkend antwoord, maar het is de kern van de zaak. Of jouw waarde te hoog is, hangt af van de rest van je situatie. Heb je al een hartinfarct gehad? Rook je? Heb je een hoge bloeddruk of diabetes? Zit het in de familie? Bij iemand die net gedotterd is, kijkt de arts naar heel andere grenzen dan bij een gezonde vijftiger die toevallig liet prikken. Vandaar dat de een met een LDL van 3 medicijnen krijgt aangeboden en de ander met dezelfde waarde niet. Wat de losse getallen betekenen, leggen we uit in het artikel over LDL, HDL en triglyceriden.

En als je niets doet? Eerlijk antwoord: dat weet niemand precies, want het gaat om kansen en niet om zekerheden. In de richtlijnen geldt een hoog cholesterol niet als ziekte maar als risicofactor. Het telt mee bij het inschatten van de kans op een hartinfarct of een herseninfarct, net zoals roken en een hoge bloeddruk meetellen. Artsen benadrukken daarbij dat lang niet iedereen met een hoge waarde ook problemen krijgt, en dat mensen met een keurige uitslag soms wél iets overkomt. Wat je arts doet is optellen: niet alleen dat ene getal, maar alle risicofactoren bij elkaar.

Waarom wij hier voorzichtig over schrijven

Rond cholesterol wordt stevig gediscussieerd, ook in de wetenschap. Wij hebben daar zelf ook kritisch over geschreven, onder meer over de vraag of steeds lagere streefwaarden wel zinnig zijn en wie er belang bij heeft dat ze verlaagd worden.

Wij kunnen die vragen stellen omdat wij geen subsidie van de overheid en geen geld van de farmaceutische industrie aannemen. Er is bij ons niemand die belang heeft bij een bepaalde uitkomst.

Maar dat betekent niet dat wij weten wat jij moet doen. Dat weten we niet. Het betekent wel dat je bij ons het hele verhaal krijgt en niet alleen het deel dat goed uitkomt. En dat je hier nooit zult lezen dat je zomaar met je medicijnen moet stoppen.

Wat hartgenoten hierover zeggen

Op ons forum gaat dit gesprek al jaren door, en er komen twee dingen telkens terug.

Het eerste is verwarring over de getallen. De een heeft het over totaalcholesterol, de ander over LDL, en dan blijkt achteraf dat ze het over verschillende dingen hadden. Vraag dus altijd welke waarde je arts bedoelt.

Het tweede is dat de ervaringen enorm uiteenlopen. Iemand schrijft dat zijn slechte cholesterol netjes onder de 2 blijft en dat hij er weinig last van heeft. Anderen vertellen een heel ander verhaal. Twee mensen kunnen dus met vergelijkbare cijfers een totaal andere ervaring hebben.

Wat je nu kunt doen

Weet je niet wat er in jouw geval verstandig is, dan kun je die vraag bij ons neerleggen. We leggen hem voor aan een van de deskundigen die aan Hartpatiënten Nederland verbonden zijn. Bel 085 081 1000 of mail naar info@hartpatienten.nl. Tijdens kantooruren zijn wij telefonisch bereikbaar.

Meer over onze medische en juridische hulp voor donateurs lees je op de adviespagina. En wil je weten hoe je aandoening in elkaar zit, kijk dan op onze aandoeningenpagina’s.

Dit artikel is algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Stop nooit op eigen houtje met voorgeschreven medicijnen. Overleg over jouw situatie altijd met je eigen arts.