Welke effecten hebben energiedrankjes op je gezondheid?

20.000 Nederlandse jongeren tussen de 12 en 18 jaar drinken dagelijks meer dan drie blikjes energiedrank per dag. Zorgelijk, vindt Frank Lindner, campagneleider van foodwatch Nederland. In dit artikel vertelt hij waarom.

Energiedrankjes

Energiedrankjes zijn frisdranken met een hoog cafeïnegehalte en veel toegevoegde stoffen. Marktleiders zijn Red Bull en Monster. Wat maken energiedrankjes zo populair, vooral voor jongeren? “Vaak worden de merken gekoppeld aan extreme sporten”, legt Frank uit. “Daardoor krijgen energiedrankjes een stoer imago. Zeker als er ook bekende sporters of influencers bij betrokken zijn – zoals Max Verstappen bij het Red Bull Formule 1-team. Jongeren willen daarbij horen.” Naast Red Bull en Monster zijn goedkopere huismerken populair. “Dat heeft vooral met de prijs te maken. De samenstelling is vaak nagenoeg hetzelfde.” Daarnaast spelen verpakking en marketing een rol. “In de supermarkt word je voortdurend met energiedrankjes verleid: het zijn kleurrijke blikjes en ze hebben soms QR-codes die verwijzen naar spelletjes of acties.” Ook de smaak maakt ze aantrekkelijk. “Mensen houden van nature van zoet. Energiedrankjes zijn vaak zó zoet dat ze bijna snoepachtig smaken. Dat vinden veel kinderen en jongeren lekker.” Al zit er aan het drankje ook een keerzijde.

Gezondheidsrisico’s

Eén blikje energiedrank staat qua cafeïne-gehalte ongeveer gelijk aan een twee kopjes espresso. “Het guarana-extract wat erin zit doet daar nog een schepje bovenop: dat bevat ook cafeïne”, vertelt Frank. “Die krijg je snel binnen: waar je een hete kop koffie vaak langzaam drinkt, is een gekoeld blikje energiedrank zo op.” Na ongeveer een kwartier kun je van de cafeïne een oppep-gevoel ervaren, al verschilt de mate daarvan per persoon. “Die piek duurt ongeveer een uur en neemt daarna geleidelijk af. Daardoor ontstaat het gevoel dat je nog een drankje nodig hebt.” Dat laatste is een risico voor je gezondheid, vertelt Frank: bij overmatig gebruik kun je klachten krijgen zoals slaapproblemen, angststoornissen, een hoge bloeddruk of verhoogde hartslag. Het Voedingscentrum raadt energiedrank daarom af voor kinderen onder de 13 jaar. Voor jongeren vanaf 13 jaar adviseren zij maximaal één energiedrankje per dag te drinken. “Vooral bij jongeren is voorzichtigheid belangrijk. Hun lichaam en hersenen zijn nog in ontwikkeling; energiedrankjes kunnen die aantasten.”

Overmatig drinken

Het RIVM stelt dat jongeren die regelmatig drie of meer blikjes per dag drinken risico lopen op hartklachten. Zo overleed onlangs een 17-jarig Amerikaans meisje door plotselinge hartproblemen. Haar overlijden werd in verband gebracht met het hoge cafeïnegehalte dat zij door de vele energiedrankjes binnenkreeg. “In Nederland zijn er geen sterfgevallen bekend die gelinkt zijn aan energiedrank, maar er komen wel maandelijks jongeren met ernstige gezondheidsklachten op de Eerste Hulp”, vertelt Frank. Hij noemt daarbij ook het hoge suikergehalte als gezondheidsrisico: een blikje van 250 milliliter bevat ongeveer zeven suikerklontjes. “Drink je een blik van een halve liter, dan loopt dat op tot ongeveer veertien suikerklontjes. Dat vergroot de kans op tandbederf en draagt bij aan gewichtstoename, wat kan leiden tot hartproblemen. Suikervrije varianten zijn niet gezond: die bevatten nog veel cafeïne.”

Bewustwording

Hoeveel jongeren zich bewust zijn van de gezondheidsrisico’s, is in cijfers niet bekend. “Ik denk dat veel jongeren ergens wel weten dat energiedrank niet gezond is, maar de schadelijke gevolgen worden vaak onderschat. Hun sportidolen drinken het ook, dan kan het toch niet zó slecht zijn?” Volgens Frank ligt een belangrijke verantwoordelijkheid bij de fabrikanten. “Zij verleiden met marketing jongeren voortdurend om erbij te willen horen. Terwijl dat ten koste gaat van hun gezondheid.” Daarom pleit foodwatch voor een verbod op marketing gericht op jongeren onder de 18 jaar én voor een wettelijke leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop van energiedrank. “Bij roken en alcohol doen we er alles aan om jongeren te beschermen, maar als het om energiedrank gaat, blijft het stil. De politiek zegt vaak dat maar een relatief kleine groep overmatig drinkt. Maar dat zijn wel 20.000 jongeren. Stel dat het jouw kind is.”

Adviezen

Wil je als hartpatiënt tóch energiedrankjes drinken, dan adviseert Frank eerst met de arts te overleggen. “Die kan helpen om je voedingspatroon zo aan te passen dat je cafeïne- en suikerinname in balans blijft.” Het opgewekte gevoel dat energiedrank kan geven, is volgens hem ook op gezondere manieren te bereiken. “Lichaamsbeweging geeft energie en verbetert je stemming. Wil je je uithoudingsvermogen verhogen, dan kan een sapje van bieten en wortel een positief effect hebben.” Het oppep-gevoel zal echter nooit hetzelfde zijn als bij energiedrankjes, erkent Frank. “Die zijn echt ontworpen om snel dat stimulerende effect te geven, maar daar betaal je wel een gezondheidsprijs voor.”

Tekst: Julia Kroonen
Afbeelding: Frank Lindner

Dit artikel verscheen eerder in het Hartbrug Magazine.