Wat betekenen LDL, HDL en triglyceriden bij je cholesterolwaarden?

Je hebt net je bloeduitslag gekregen en ziet een rijtje afkortingen staan. LDL, HDL, triglyceriden. De huisarts heeft het kort uitgelegd, maar thuis bekruipt je het gevoel dat je nog niet echt begrijpt wat je gelezen hebt. Wat is nu eigenlijk het verschil tussen al die waarden? En welke moet je in de gaten houden?

Dat gevoel van verwarring is heel herkenbaar. Veel mensen weten dat cholesterol iets te maken heeft met hun hart, maar verder houdt de kennis op. In dit artikel leggen we het rustig en duidelijk uit.

Cholesterol is niet één ding

Veel mensen denken dat cholesterol gewoon een stof is die je wel of niet in je bloed hebt. Maar het is ingewikkelder dan dat. Cholesterol is een vetachtige stof die je lichaam zelf aanmaakt en die ook via voeding binnenkomt. Het speelt een rol bij het aanmaken van hormonen, vitamine D en galzuren. Je lichaam heeft het dus nodig.

Het probleem ontstaat pas als bepaalde vormen van cholesterol te hoog worden. Want cholesterol lost niet op in bloed. Het heeft als het ware een drager nodig om door je bloedbaan te kunnen reizen. Die dragers noemen we lipoproteïnen. En dáár zitten de bekende afkortingen LDL en HDL in verborgen.

Wat is LDL en waarom heet het slecht cholesterol?

LDL staat voor low-density lipoprotein. In gewone taal: een drager met een lage dichtheid die cholesterol vervoert van de lever naar de rest van het lichaam. Klinkt nuttig, en dat is het ook. Maar als er te veel LDL in je bloed zit, kan het zich afzetten op de wanden van je bloedvaten.

Die afzetting heet plaque. Na verloop van tijd kunnen bloedvaten daardoor vernauwen of zelfs verstopt raken. Dat vergroot het risico op een hartinfarct of beroerte flink. Vandaar dat LDL vaak het slechte cholesterol wordt genoemd.

Een voorbeeld: iemand die jarenlang te veel verzadigd vet eet en weinig beweegt, kan een LDL-waarde opbouwen van boven de 4 mmol/liter. Zonder klachten, maar met een sluipend groeiend risico. Pas bij een routine bloedprikbeurt komt dit aan het licht.

Wat is HDL en waarom is dat juist gunstig?

HDL staat voor high-density lipoprotein. Deze drager werkt precies andersom dan LDL. HDL haalt overtollig cholesterol op uit je bloedvaten en brengt het terug naar de lever. Daar wordt het afgebroken en afgevoerd. HDL ruimt dus als het ware op.

Hoe hoger je HDL, hoe beter dat is voor je hart. Een lage HDL-waarde vergroot juist het risico op hart- en vaatziekten. Artsen kijken daarom niet alleen naar het totale cholesterol, maar ook naar de verhouding tussen LDL en HDL. Die verhouding geeft een beter beeld van je werkelijke risico.

Beweging heeft een bewezen positief effect op je HDL. Mensen die regelmatig matig intensief sporten, bijvoorbeeld vijf keer per week een halfuur wandelen of fietsen, hebben gemiddeld een hoger HDL. Dat is bemoedigend nieuws: je kunt hier zelf invloed op uitoefenen.

Wat zijn triglyceriden en hoe passen die in het plaatje?

Triglyceriden zijn een andere vorm van vetten in je bloed. Ze komen niet alleen uit vettige voeding, maar ook uit suikers en alcohol. Als je meer calorieën binnenkrijgt dan je verbrandt, slaat je lichaam dat op als triglyceriden. Die worden dan in je bloed gevonden.

Een verhoogde triglyceridenspiegel hangt vaak samen met overgewicht, weinig beweging, te veel suiker eten of te veel alcohol drinken. Te hoge triglyceriden verhogen het risico op hart- en vaatziekten, zeker in combinatie met een laag HDL of hoog LDL. Artsen kijken bij een volledig cholesterolonderzoek altijd naar alle drie de waarden samen.

Een normale triglyceridenspiegel ligt onder de 1,7 mmol/liter. Waarden tussen de 1,7 en 5,6 mmol/liter worden als verhoogd beschouwd. Boven de 5,6 mmol/liter spreken artsen van een ernstige verhoging, waarbij ook het risico op alvleesklierontsteking toeneemt.

Hoe beoordeelt de arts al deze waarden samen?

Een arts kijkt nooit naar één getal. De beoordeling van je cholesterolwaarden gebeurt altijd in samenhang met je persoonlijke situatie. Leeftijd, geslacht, bloeddruk, rookgedrag, erfelijkheid en andere aandoeningen zoals diabetes spelen allemaal mee.

Iemand van vijfenveertig met een licht verhoogd LDL maar geen andere risicofactoren krijgt een ander advies dan iemand van dezelfde leeftijd die al een hartinfarct heeft gehad. Bij die laatste persoon is een LDL boven de 1,8 mmol/liter al reden om in te grijpen met medicatie, zoals een statine.

Hartpatiënten Nederland ziet in de praktijk dat mensen soms schrikken van hun uitslag, zonder goed te begrijpen wat de getallen voor hen persoonlijk betekenen. Onze informatie helpt mensen om het gesprek met hun arts beter voor te bereiden. Want als je snapt wat de termen betekenen, kun je ook gerichtere vragen stellen.

Wat kun je zelf doen om je waarden te verbeteren?

Leefstijl heeft een grote invloed op LDL, HDL en triglyceriden. Dat is geen vage bewering, maar iets wat in onderzoek keer op keer is bevestigd. En het goede nieuws: kleine veranderingen helpen al.

Voor je LDL geldt: minder verzadigd vet eten helpt. Denk aan minder boter, vet vlees en volle zuivelproducten. Voeg meer vezels toe aan je dagelijkse voeding. Havermout, peulvruchten, groenten en fruit helpen actief bij het verlagen van LDL.

Voor je HDL geldt: meer bewegen is de meest effectieve aanpak. Stoppen met roken heeft ook een direct positief effect op je HDL. Voor je triglyceriden geldt: minder suiker, minder alcohol en meer bewegen. Iemand die dagelijks een glas wijn drinkt en dat weet te minderen, kan zijn triglyceriden al merkbaar zien dalen na enkele weken.

Als leefstijlveranderingen niet genoeg zijn, is medicatie geen falen. Het is een extra hulpmiddel dat veel mensen in staat stelt om hun risico op een hartinfarct of beroerte sterk te verlagen.

Wat doet Hartpatiënten Nederland voor mensen met cholesterolproblemen?

Hartpatiënten Nederland staat klaar voor iedereen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. We bieden betrouwbare, onafhankelijke informatie, brengen lotgenoten met elkaar in contact en behartigen de belangen van 1,7 miljoen hart- en vaatpatiënten in Nederland.

Ons werk is volledig afhankelijk van donaties. We ontvangen geen structurele subsidie. Dankzij de steun van onze donateurs kunnen we betrouwbare informatie blijven bieden en mensen ondersteunen die leven met een verhoogd cholesterol of een hart- en vaatziekte.

Wil je ons helpen? Al vanaf 2,20 euro per maand draag je bij aan onafhankelijke informatie, lotgenotencontact en belangenbehartiging. Samen zorgen we ervoor dat niemand er alleen voor staat.