Wat betekend een te hoog cholesterol?

Wat is cholesterol eigenlijk?

Cholesterol is een vetachtige stof die van nature in je bloed zit. Je lichaam maakt het zelf aan, maar je krijgt het ook binnen via voeding. Cholesterol is niet per definitie slecht. Je hebt het nodig voor de aanmaak van hormonen, vitamine D en voor de werking van cellen.

Het probleem ontstaat pas als er te veel cholesterol in je bloed zit. Dan kan het zich vastzetten aan de binnenwand van de bloedvaten. Die afzettingen noemen we plaques. Ze maken de bloedvaten nauwer en minder soepel.

Goed en slecht cholesterol: wat is het verschil?

Cholesterol wordt door het bloed vervoerd via zogenoemde lipoproteïnen. Er zijn twee belangrijke soorten: LDL en HDL.

LDL-cholesterol wordt vaak het slechte cholesterol genoemd. Een te hoog LDL-gehalte verhoogt het risico op een hartinfarct of beroerte. HDL-cholesterol wordt het goede cholesterol genoemd. Het vervoert cholesterol terug naar de lever, waar het wordt afgebroken. Een hoger HDL-gehalte is juist gunstig voor het hart.

Bij een bloedonderzoek kijkt de arts naar beide waarden. Niet alleen het totale cholesterol telt, maar ook de verhouding tussen LDL en HDL.

Wanneer is je cholesterol te hoog?

Er is geen grens die voor iedereen hetzelfde is. De risicofactoren spelen een grote rol. Heeft iemand al een hartaandoening, hoge bloeddruk of diabetes? Dan geldt een strengere norm dan voor iemand zonder die risicofactoren.

Over het algemeen geldt dat een totaal cholesterolgehalte boven de 5 mmol/liter aandacht verdient. Een LDL-waarde boven de 3 mmol/liter wordt bij de meeste mensen als verhoogd beschouwd. Bespreek je eigen uitslag altijd met je huisarts of cardioloog. Zij kunnen de waarden in jouw persoonlijke situatie beoordelen.

Een voorbeeld: iemand van vijftig jaar met een licht verhoogd cholesterol en geen andere klachten heeft een ander risicoprofiel dan iemand die al een hartinfarct heeft gehad. De aanpak verschilt dan ook.

Wat veroorzaakt een te hoog cholesterol?

Er zijn meerdere oorzaken. Sommige zijn beïnvloedbaar, andere niet.

Leefstijl speelt een grote rol. Voeding met veel verzadigd vet, weinig beweging, overgewicht en roken verhogen het LDL-cholesterol. Ook stress en te veel alcohol hebben invloed.

Maar er is ook een erfelijke vorm: familiaire hypercholesterolemie. Bij deze aandoening maakt het lichaam van nature te veel LDL-cholesterol aan, ongeacht de leefstijl. Dit kan al op jonge leeftijd tot hart- en vaatziekten leiden. Mensen met een familiegeschiedenis van vroeg hart- en vaatlijden doen er goed aan dit te laten onderzoeken.

Daarnaast kunnen sommige ziekten, zoals een trage schildklier of diabetes type 2, het cholesterolgehalte beïnvloeden.

Welke klachten geeft een te hoog cholesterol?

Dit is misschien wel het meest verrassende: een te hoog cholesterol geeft zelf geen klachten. Je merkt er niet veel van. Er zijn verschillende signalen waarbij het verstandig is om je cholesterol te laten testen.

Toch is het een stille risicofactor die jarenlang schade kan aanrichten aan je bloedvaten. De gevolgen kunnen plotseling en ernstig zijn: een hartinfarct of beroerte. Dat is precies waarom regelmatige controle zo belangrijk is, zeker als je risicofactoren hebt.

Huisartsen adviseren mensen boven de veertig met risicofactoren om het cholesterol te laten meten. Heb je dat nog nooit gedaan? Dan is het een goed idee om er met je arts over te spreken.

Wat kun je zelf doen?

Er is goed nieuws: je kunt zelf veel doen om je cholesterol te verbeteren. Kleine veranderingen in je dagelijkse leven kunnen al een verschil maken.

Voeding is een belangrijk punt. Beperk producten met veel verzadigd vet, zoals vet vlees, boter, volle zuivel en koek. Kies vaker voor onverzadigde vetten uit vis, noten en olijfolie. Eet meer groenten, fruit en vezelrijke producten zoals havermout en peulvruchten. Vezels helpen bij het verlagen van het LDL-cholesterol.

Meer bewegen helpt ook. Dertig minuten matige inspanning per dag, zoals wandelen of fietsen, verhoogt het HDL-cholesterol en verlaagt het LDL. Stoppen met roken heeft bovendien een direct positief effect op je cholesterol en je algehele hartgezondheid.

Als leefstijlaanpassingen niet voldoende helpen, kan de arts medicatie voorschrijven. Statines zijn de meest gebruikte cholesterolverlagers. Ze remmen de aanmaak van LDL in de lever. Veel mensen gebruiken ze jarenlang en hebben er weinig last van.

De rol van Hartpatiënten Nederland

Bij Hartpatiënten Nederland staan we klaar voor iedereen met een verhoogd cholesterol of een hart- en vaatziekte. We bieden betrouwbare, onafhankelijke informatie, brengen lotgenoten met elkaar in contact en behartigen de belangen van 1,7 miljoen hart- en vaatpatiënten in Nederland.

Ons werk is volledig afhankelijk van donaties. Dankzij de steun van onze donateurs kunnen we mensen blijven informeren, ondersteunen en opkomen voor hun belangen.

Wil je ons helpen? Met een bijdrage vanaf 2,20 euro per maand zorg je ervoor dat onafhankelijke informatie en lotgenotencontact beschikbaar blijven voor iedereen die dat nodig heeft. Samen werken we aan een sterk hart