Robert Stoelenga (59) is recordhouder in Nederland. Al 35 jaar leeft hij met donorlongen – veel langer dan artsen ooit voor mogelijk hielden. “Mijn donor heeft mij de kans gegeven met iets anders bezig te zijn dan met mijn gezondheid.”
Het gaat goed met Robert Stoelenga, vertelt hij als hij de telefoon opneemt. Ja, hij merkt wel dat hij ouder wordt: “Maar dat ik überhaupt ooit richting de pensioenleeftijd zou gaan, is iets dat ik in mijn jeugd nooit had voorzien. Het was meer een droom dan een realistische gedachte.” Stoelenga werd op zijn zesde gediagnosticeerd met cystic fibrosis, oftewel taaislijmziekte. “Sindsdien ben ik jarenlang geleefd door de waan van de dag”, vertelt Stoelenga. “Artsen schatten destijds in dat ik niet ouder dan 35 zou gaan worden. Dat was in eerste instantie schrikken, maar al snel voelde ik: dit is het leven dat ik nu heb, dus dat moet ik dan ook nu gaan leven.”
Unicum
Het liep radicaal anders. In 1990 kreeg hij twee donorlongen, als eerste patiënt die in Nederland zo’n ingreep onderging. Voor die tijd gingen mensen naar het buitenland voor een dubbelzijdige longtransplantatie. Hij was toen 24 en donorlongen gingen destijds gemiddeld drie jaar mee. Inmiddels is hij 35 jaar verder en recordhouder: niemand ter wereld leefde ooit langer dan hij met donorlongen. Artsen staan ervan te kijken; de gemiddelde levensverwachting van een getransplanteerde is acht jaar. “Mijn longarts heeft altijd gezegd: ‘Als je ergens aan doodgaat, zijn het niet je longen. Artsen hebben altijd heel veel vertrouwen gehad in de manier waarop mijn lichaam zich heeft aangepast aan de longen en hoe goed deze longen bij mij passen.”
Beperkte houdbaarheid
Stoelenga geniet van zijn leven, maar blijft wel realistisch. “Ik houd altijd in het achterhoofd dat men ooit heeft gezegd dat mijn donorlongen een beperkte houdbaarheid hebben. Het blijft een lichaamsvreemd orgaan. Als ik fysiek verzwak en als mijn immuunsysteem wordt aangetast, kan mijn lichaam deze longen alsnog afstoten. Ik heb bij mijn zus gezien hoe snel dat kan gaan: zij had dezelfde ziekte als ik en werd een half jaar na mij getransplanteerd. Zij heeft zestien jaar met haar donorlongen geleefd toen ze overleed. Haar laatste jaren waren niet heel fijn, dus dat is wel een schrikbeeld.”
Vocht achter longen
De afgelopen jaren kreeg Stoelenga in toenemende mate te maken met fysieke tegenslagen. Vocht achter zijn longen zorgde twee jaar geleden voor grote schrik. “Dan denk je meteen: is het nu afgelopen?” Het vocht werd afgevoerd, maar eenvoudig ging dat niet. De oorzaak bleek een stug hartzakje, wat er mogelijk voor zorgt dat hij maar moeilijk conditie kan opbouwen. “Het is net alsof je een blinde weer licht geeft en het daarna weer afneemt. Die onderbewuste angst blijft: raak ik dit weer kwijt?”
Gezond en bewust leven
Toch weigert Stoelenga zich te laten verlammen door angst. “De manier waarop je nu in het leven staat, bepaalt hoe je je leven beleeft. Als ik continu bezig ben met het idee dat alles minder wordt, geniet ik niet meer van wat er is. Dan ben ik alleen maar aan het anticiperen op wat er misschien gaat gebeuren.” Ondanks dat Stoelenga echt wel merkt dat het allemaal minder wordt – óók door het ouder worden – voelt hij dat zijn manier van leven hem goed doet. Hij eet gezond, rookt niet, vermijdt alcohol en koffie en sport regelmatig. “Sporten heb ik altijd al fijn gevonden en ik houd niet van bitter, dus alcohol en koffie vallen sowieso al af. En ik kan me ook goed inhouden met snoepen: als er koek in huis is, ben ik na een paar koekjes al klaar. Het pak hoeft bij mij nooit leeg. Ik word dus al beschermd door mijn natuur”, lacht hij.
Mentale zaken
Als geen ander weet Stoelenga: gezond leven gaat niet alleen over de fysieke, maar ook zeker over mentale gezondheid. Sinds corona is de natuur een belangrijke rol gaan spelen in zijn leven: “Ik ben vogelaar geworden. Bewust kijken, fotograferen, in het nu zijn – dat helpt me enorm.” Ook stress probeerde hij zoveel mogelijk uit zijn leven te bannen. In 2020 besloot hij drie dagen per week te gaan werken. “De beste beslissing van mijn leven. Ik kreeg ineens tijd voor mezelf.”
Niet vanzelfsprekend
Zijn longtransplantatie heeft Stoelenga zijn leven teruggegeven, nadat hij ruim twintig jaar langs de zijlijn stond. “Mijn donor heeft mij de kans gegeven met iets anders bezig te zijn dan met mijn gezondheid. Waar ik eerst alleen maar in staat was om te liggen en te blijven doorademen, kon ik ineens alles weer.” Ondanks dat Stoelenga de afgelopen 35 jaar als een groot cadeau beschouwt, benadrukt hij ook dat het niet vanzelfsprekend is om ‘zomaar’ verder te leven: “Het is een hele kunst om de omschakeling te maken en je weg te vinden in een leven met heel andere mogelijkheden.”
Therapie
“Als je uit een situatie van chronische ziekte komt, heb je ondersteuning nodig bij de verandering die je doormaakt. Ik heb daarom allerlei therapievormen gehad om te verwerken wat er allemaal is gebeurd. Ik heb ondervonden dat het geen zin heeft om te blijven hangen in gedachten als ‘waarom ik?’. Als je alles buiten jezelf zoekt en jezelf daarop niet corrigeert, blijven negatieve gedachten komen en kun je moeilijk genieten van het leven. Ik weet nu: ik heb geen invloed op wat mij overkomt, maar wél op hoe ik daarmee omga. Dat is de kracht van het leven. Ik ‘laat’ me niet leven, maar leef bewust en maak zelf keuzes.”
Tekst: Yara Hooglugt
Afbeelding: Robert Stoelenga
Dit artikel verscheen eerder in het Hartbrug Magazine.
Hulp en inzicht voor hartpatiënten en hun naasten
Onze zorgboeken Je hart, je leven staan vol met handige tips en duidelijke informatie voor hartpatiënten en hun naasten. Ze bieden steun en helpen je op weg naar een gezonder en fijner leven. De boeken zijn binnenkort beschikbaar als papieren versie en e-book.
Heb je vragen of wil je alvast je interesse doorgeven? Neem contact met ons op.
Altijd op de hoogte blijven
Wil je altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws, tips en belangrijke informatie voor hartpatiënten en hun naasten? Met onze nieuwsbrief ontvang je regelmatig updates rechtstreeks in je inbox. Zo mis je niets en blijf je goed geïnformeerd! Meld je nu aan.
"*" geeft vereiste velden aan
Misschien ook interessant
Help mee en doneer
Met jouw donatie kunnen we 1,7 miljoen hart- en vaatpatiënten onafhankelijk blijven ondersteunen.