Gun jezelf ook luiheid

Tijdens het sporten komt het stresshormoon cortisol vrij. Waarom dat in principe geen probleem is en waarom het des te belangrijker is om een bewust en weloverwogen sportroutine te creëren? Personal trainer en lifestylecoach Radmilo Soda legt het uit.

Gevraagd naar zijn mening over de rol van stress in de huidige maatschappij, hoeft Radmilo Soda niet lang na te denken. Stress is overal: we gaan ermee naar bed en staan ermee op en als we niet uitkijken, raken we ervan overtuigd dat dat nu eenmaal hoort. Pertinent onwaar, vindt Soda, maar door zo te redeneren doen veel mensen zichzelf wel structureel tekort: “We staan continu ‘aan’ in de moderne maatschappij. We nemen iedere dag ontzettend veel informatie tot ons, zijn te druk op het werk, overprikkeld, zijn teveel met onze telefoon bezig of ervaren veel psychische last. Bij al deze vormen van stress is cortisol natuurlijk de boosdoener: het is het hormoon dat je lichaam en geest blijft triggeren. Wanneer dat kortdurend is, is het niet erg. Maar inmiddels weten we dat een constant hoog cortisolniveau risico’s met zich meebrengen: er kunnen zelfs hartproblemen door ontstaan.”

Uitschakelen

Soda’s advies: “Schakel jezelf nou regelmatig eventjes uit, dat is zo belangrijk. Gewoon even een kwartiertje tot een half uur ‘vrij’ nemen. Geen telefoon, geen televisie, geen mails, geen diepe gesprekken, geen spannende dingen. Doe in plaats daarvan ademhalingstechnieken, ga wandelen in het groen, gewoon, even ontspannen en tot rust komen en daarmee je cortisolniveau omlaag brengen.” Door te werken aan het cortisolniveau en van stress geen standaardmodus te maken, ontstaat bij veel mensen een soort dominoreactie. Wie ‘ontstrest’ slaapt beter, eet makkelijker gezond en op gezette tijden, en het lichaam herstelt zich beter na het sporten.

Naar jezelf luisteren

Want, en daar gingen we naartoe: sporten helpt, maar volledig gestrest de sportschool binnenstappen na een hectische of emotionele dag? Dat is toch vaak niet ideaal. Soda: “Soms kan het juist heel goed werken als uitlaatklep om te sporten als je heel gestrest bent, maar soms gaat het voor geen moer. Dat kan. Laat het dan gewoon gaan. Niet stressen en denken: ik haal normaal tien herhalingen van deze oefening, dat moet dan nu per se ook. Nee, doe er dan maar gewoon zes, of leg je gewichten weg en doe de oefening met lichaamsgewicht. Ga niet jezelf voorbij en je zal zien: de volgende dag denk je ‘wat was dat nou gisteren?’ en ben je weer relaxed. Je hoeft niet altijd top te zijn. Soms vindt je lichaam het even nodig om het rustig aan te doen, maar dat is voor sommige mensen toch nog moeilijk te accepteren. Profiteer van de momenten dat het lekker gaat.”

Balans vinden

Wie dat doet, vindt ook makkelijker de balans. Want hoewel een aanhoudend hoge cortisolwaarde de veroorzaker is van veel hoofdbrekens, burn-outs en ervoor zorgt dat we makkelijker buikvet aanmaken, kan het stresshormoon er tijdens het bewegen juist kortstondig voor zorgen dat er broodnodige energie vrijkomt. ‘s Ochtends zijn onze cortisolwaarden het hoogst en zijn we het alertst. Dat niveau neemt, naarmate de dag verstrijkt, af. Wanneer we gaan sporten maken we weer een beetje cortisol aan om de spieren van energie te voorzien.

Genoeg herstel

Na ongeveer een halfuurtje komen ook andere hormonen vrij die je een gelukkig gevoel geven, zoals serotonine”, vertelt Soda. “Wanneer je gebalanceerd sport, goed herstelt en – niet onbelangrijk – een sport vindt die je leuk vindt, profiteer je optimaal. Als je ná het sporten nog steeds gestrest bent, te laat in bed stapt of onvoldoende aandacht besteedt aan herstel, kan sporten juist werken als overbelasting. Zowel fysiek als mentaal. Wanneer je alleen maar gaat sporten omdat je het gevoel hebt dat het moet, kan dat ook stressverhogend werken. De sportschool is nu eenmaal voor lang niet iedereen weggelegd, maar yoga, meditatie of wandelen kan ook heel goed zijn om aan de conditie te werken en stress te verlagen.”

Luiheid

Goed herstellen na zulke activiteiten betekent ook: goed en niet te laat eten, niet te laat sporten en, bijvoorbeeld, geen spannende films tot na middernacht. Ook al geniet je van de film, een stevige thriller is niet ineens uit het achterhoofd verdwenen wanneer je slechts tien minuten later het kussen raakt. Idealiter kent de weg naar het bed een wat rustigere aanloop. Gelukkig heeft Soda dan tot slot nog een advies dat veel mensen nóg fijner in de oren klinkt: “Gun jezelf ook luiheid! Hoe vaak hoor je niet verhalen over mensen die hun leven lang onder hoog stressniveau en met continu aanwezige adrenaline hebben gepresteerd in hun werk. Te laat realiseren ze zich dan dat dat eigenlijk heel schadelijk was. Gun jezelf rust, wees ook gewoon eens lui, daar is niets mis mee.”

Tekst: Yara Hooglugt
Foto: Radmilo Soda

Dit artikel verscheen eerder in het Hartbrug Magazine.