Slaapapneu als oorzaak hartproblemen vaak vergeten

Artsen zoeken de oorzaak van hartproblemen in veel gevallen in allerlei richtingen, behalve in slaapapneu. Vooral bij vrouwen slaan artsen de plank vaak mis. Sandra Houtepen (65) weet daar alles van. Ze overleefde vier hartstilstanden. Oorzaak: slaapapneu. 

Sandra studeerde gezondheidswetenschappen aan de Universiteit Maastricht met als specialisatie psychopathologie. Na haar studie werkt ze jarenlang bij de GGZ. Als mensen in een psychose terecht kwamen, een delier kregen of verward gedrag vertoonden, zocht zij naar de lichamelijke oorzaak van dat gedrag. Dat kon bijvoorbeeld een blaasontsteking of nierproblemen zijn. “Ik deed dat werk 28 jaar, maar de laatste jaren waren een marteling”, herinnert ze zich.

Moe

“Ik was op den duur zo ongelooflijk moe. Er werd gedacht aan een burn-out, maar ik herkende de klachten niet. Mijn werk was mijn lust en mijn leven, dus hoezo burn-out? Toch kon ik het werk niet meer aan. Er werd gezegd: de baan is te zwaar, je hebt kinderen, je man runt een eigen bedrijf, kortom: er werd altijd wel een reden gevonden voor mijn vermoeidheid.”

Zoenen

“Op een dag was ik tijdens een werkoverleg in slaap gesukkeld. Toen ik wakker werd dacht ik: waarom is die collega mij aan het zoenen? Het bleek de beademing bij een reanimatie te zijn, na een hartstilstand.” De eerste, er zouden er nog drie volgen.

“Ik was 40. Deed veel aan topsport. Zwom 40 tot 50 banen. Danste wedstrijden op topklasse niveau. Had dus een goede conditie. Na die eerste hartstilstand vonden de artsen niets. Ik moest testen doen, zoals fietsen – ik had de conditie van een paard. Een jaar later volgde weer een hartstilstand. Alweer op mijn werk. Daarna nog twee. Bij die laatste twee lag ik in het ziekenhuis omdat ik mijn sleutelbeen gebroken had en vanwege nog een andere kleine ingreep waarbij ik onder narcose moest. Ik lag op de recovery toen ik een hartstilstand kreeg en werd gereanimeerd. Een week lang moest ik op de hartcare-afdeling blijven. De saturatie daalde in de nacht soms tot 60 procent. Ze gaven steeds zuurstof bij, met zo’n slangetjes in je neus, maar dat helpt niet als je geen adem haalt! Dat duurde zo lang tot een verpleegster ’s nachts naast mijn bed bleef zitten en vervolgens zei: Ik heb zitten kijken naar een vrouw die dood leek te gaan.”

Slaaponderzoek

“Rechtstreeks vanuit het ziekenhuis, nu 23 jaar geleden ging ik naar Kempenhaeghe voor een slaaponderzoek. Daar bleek dat ik 117 keer per uur stopte met ademen. Een wake-up-call! Ik kreeg gelijk een CPAP ingesteld. Dat is een luchtpomp die je luchtwegen ’s nachts openhoudt. Daarmee werd één ding duidelijk: ik had geen hartkwaal!”

“Tot dat moment wisten ze niet wat ik had. Er werd al gepraat over een pacemaker. Gelukkig is het zover niet gekomen. Maar al die jaren heb ik met zuurstofgebrek geleefd. Op een gegeven moment wist ik niks meer. Je hebt immers ook geen herstelslaap, en je organen komen zuurstof tekort. Als gevolg daarvan heb ik zo’n jaar of twee, drie als een zombie geleefd. Zolang duurde het herstel van al die jaren zuurstofgebrek.”

UWV

“Als slaapapneu ernstig is en lang onbehandeld blijft zijn de gevolgen schrijnend. Vaak is er zelfs geen volledig herstel. Het UWV stuurt je intussen gewoon terug naar je werk. Je ademt nog, wordt dan gezegd. Ik moest ’s middags slapen om ’s avonds een beetje bij te zijn. Met mijn hart was op zich niks mis. Maar als je zoals ik drie of vier minuten niet ademt, dan houdt het hart ermee op.”

Slapen

“Bij een man wordt slaapapneu vaak snel herkend. Als een dikke man de huisarts vertelt dat hij heel erg moe is en snurkt, wordt direct aan apneu gedacht. Maar als een vrouw de huisarts vertelt moe te zijn, wordt ze maar al te vaak doorverwezen naar een psycholoog, coach of overgangsconsulent. Niet naar slaaponderzoek. Dat ligt aan de voorschriften in de huisartsenrichtlijnen: mannen door naar slaaponderzoek, vrouwen naar de psycholoog.
De partners ontdekken bij een vrouw ook vaak het probleem niet. Dat komt ook omdat vrouwen wat oppervlakkiger slapen dan mannen. Een man slaapt direct en diep. Een vrouw moet altijd met een half oor luisteren om haar nageslacht te kunnen horen.” En dus hoort een vrouw vaak wel de ademhaling of snurkproblemen van haar man naast haar, maar slaapt de partner van een vrouw met deze problemen er gewoon doorheen.

Opleiding

“Bij vrouwen is een eerste signaal vaak hoge bloeddruk die ook met pillen niet verdwijnt. Maar helaas kregen artsen en verpleegkundigen hooguit een half uur les in slaapapneu tijdens hun opleiding. In mijn leerboek vroeger aan de universiteit stonden drie zinnen over slaapapneu. Gevolg: als je als vrouw bij de dokter komt met vermoeidheid of emotionele labiliteit, als ze slank is, of te dik, met burn-out klachten of diabetes met hartritmestoornissen, pijn op de borst of andere hartproblemen, dan denkt de dokter maar al te vaak aan alles behalve aan slaapapneu. Met als gevolg allerlei zinloze, dure onderzoeken, tot aan de psychiater toe. Er zijn tegenwoordig hele makkelijke hulpmiddelen om een eerste screening te doen, gewoon thuis in je eigen bed. Mijn advies is: bij twijfel om een slaaponderzoek vragen. Het kost de verzekering slechts 140 euro, dus waarom niet?!”

Plassen

“Als je ’s nachts vaak het bed uit moet om te plassen kan dat een aanwijzing zijn van een slaapapneu. ’s Nachts gaat in normale omstandigheden de urineproductie omlaag. Maar niet als je adem constant stokt. Helaas legt bijna niemand dat verband. Wat je mensen na een slaapapneu-behandeling vaak hoort zeggen is: ik hoef ’s nachts niet meer zo vaak naar de wc.”

Voor meer informatie of vragen over slaapapneu: www.apneuvereniging.nl

Sandra is medisch voorlichtster van de ApneuVereniging. Haar wetenschappelijke achtergrond helpt haar daarbij. Fotografie: Paul Bisschop.

Tekst: Henri Haenen

Foto: Sandra Houtepen

Dit artikel verscheen eerder in het Hartbrug Magazine.