Welk effect heeft thee op je hart?

Een warm kopje thee kan heerlijk ontspannend zijn. Maar wat doet dat theeleuten met je hart? Marianne Geleijnse, hoogleraar voeding en vaatziekten aan Wageningen University, legt uit hoe thee de hartgezondheid beïnvloedt én voor welke soort je het beste kunt kiezen.

Effect op de hartgezondheid

Thee wordt gemaakt van de bladeren van theeplanten. “Met name de theeplant Camellia sinensis, waar zwarte en groene thee van wordt gemaakt, is van nature rijk aan antioxidanten en bioactieve stoffen als flavonoïden en polyfenolen”, vertelt Marianne. “Polyfenolen beschermen de plant tegen ziekte, uv-straling of andere schadelijke invloeden.” Ze vertelt dat een belangrijke groep polyfenolen in thee ‘catechines’ zijn. “Deze werken in planten als een soort natuurlijke bescherming, maar blijken ook voor de hartgezondheid gunstige effecten te hebben.” Zo laat onderzoek zien dat het drinken van ongeveer drie tot vier koppen zwarte of groene thee per dag in vergelijking met water of een placebo vaak een lichte daling van de bloeddruk veroorzaakt. “Je bloeddruk daalt dan gemiddeld twee tot drie kwikdruk (mmHg). Dat klinkt weinig, maar voeding heeft zelden één groot, direct effect. Voeding bevat geen ‘magische’ stoffen die grote effecten hebben. Het werkt anders dan een medicijn. De voordelen ontstaan door een samenspel van verschillende gunstige stofjes die elkaar versterken. Zo lijken groene en zwarte thee ook een positieve invloed te hebben op de gezondheid van de bloedvaten: er zijn aanwijzingen dat ze beschermen tegen aderverkalking en het cholesterol licht kunnen verlagen. Een lagere bloeddruk en cholesterol hebben samen dan toch een mooi effect op je hartgezondheid.”

Verschillende soorten thee

Om van de gezondheidsvoordelen van thee te profiteren, maakt het niet uit of je losse thee of thee uit een zakje drinkt. “Het belangrijkste is dat de thee daadwerkelijk afkomstig is van Camellia sinensis”, vertelt Marianne. “Matcha, een Japanse groene thee, wordt tot poeder vermalen, maar is wel afkomstig van die plant. Het heeft daardoor nog dezelfde gunstige effecten als andere groene theeën.” Een twijfelgeval is witte thee. “Hoewel die afkomstig is van de Camellia sinsensis, bevat het lage concentraties polyfenolen en catechines. Voor deze thee is nog geen sterk bewijs gevonden dat het de bloeddruk verlaagt.” Kruidentheeën, zoals rooibos, worden van andere planten gemaakt en bevatten daardoor niet de polyfenolen en catechines uit de Camellia sinensis. “Deze theesoorten hebben geen aantoonbaar effect op de bloeddruk en zijn in dat opzicht neutraal.” Marianne waarschuwt voor zoethoutthee, omdat die glycyrrhizinezuur bevat. “Dit extract uit zoethoutwortel kan ervoor zorgen dat je lichaam te veel zout vasthoudt en tegelijkertijd kalium verliest, waardoor er meer vocht in je lichaam blijft en je bloeddruk kan stijgen. Beperk bij deze soort thee dus het aantal koppen dat je drinkt, vooral als je al een verhoogde bloeddruk of regelmatig hartklachten hebt.”

De rol van cafeïne

Gemiddeld bevat een kop thee ongeveer 40% van de cafeïne die je terugziet in een kop koffie. “Die cafeïne kan je bloeddruk tijdelijk verhogen, maar onderzoek laat zien dat dit op de lange termijn niet schadelijk is”, aldus Marianne. “Sterker nog, het langetermijneffect van thee is zelfs licht bloeddrukverlagend. Polyfenolen compenseren mogelijk het cafeïne-effect.” Heb je last van hartritmestoornissen of ben je gevoelig voor cafeïne, dan raadt ze wel aan om de totale cafeïne-inname op een dag te beperken. “Drink naast thee geen cola en ook niet meer dan vier kopjes koffie per dag. Wil je minder cafeïne binnenkrijgen, kies dan voor groene thee in plaats van zwarte thee. Of gewoon cafeïnevrije thee.”

Aandachtspunten bij theeleuten

Er zijn ook dingen waar je op moet letten als je gezond thee wil drinken. Zo raadt Marianne af om medicijnen met thee in te nemen. “Dat kan de opname en werking van hartmedicatie verminderen. Neem je medicijnen altijd met water in.” Wie zijn thee lekker zoet wil maken, wordt afgeraden daarvoor honing te gebruiken. “Honing verhoogt de inname van suiker en calorieën. Dat kan leiden tot gewichtstoename, waardoor je hart extra belast wordt. Ook kunnen deze snelle suikers ontstekingen in de bloedvaten veroorzaken.” Marianne tipt als alternatief Stevia, een natuurlijke zoetstof zonder calorieën, die geen effect heeft op de gezonde stoffen in thee. Tot slot wijst ze op de drinktemperatuur. “Zeer hete thee kan de slijmvliezen van mond, keel en slokdarm beschadigen. Dat kan het risico op slokdarmkanker verhogen. Laat je thee daarom altijd eerst wat afkoelen. Zo blijft het drankje een waardevolle bijdrage leveren aan je algehele gezondheid. En als je kiest voor de juiste soort thee, zonder daar suiker aan toe te voegen, wordt je hart er heel blij van.”

Tekst: Julia Kroonen
Afbeelding: Marianne Geleijnse

Dit artikel verscheen eerder in het Hartbrug Magazine.