Opereren op een kloppend hart wint terrein

Jarenlang was het standaard bij een hartoperatie: het hart stilleggen en de patiënt aansluiten op een hart-longmachine. Maar dat verandert. Steeds vaker opereren chirurgen terwijl het hart gewoon blijft kloppen. Deze off-pump methode, veel gebruikt in het Catharina Ziekenhuis, heeft duidelijke voordelen voor patiënten.

Cardiothoracaal chirurg Joost ter Woorst zag de ontwikkeling van dichtbij. “Sinds de jaren negentig is deze techniek opgekomen, met hulp van een speciaal apparaatje: de octopus,” zegt hij. De ‘octopus’ is een stabilisator met zuignapjes. Die zet een klein stukje van het hart vast, terwijl de rest blijft bewegen. “Het apparaat zuigt zich vast en houdt dat stukje stil, zodat je daar veilig kunt opereren”, legt Ter Woorst uit.

Minder belasting voor het lichaam

Het grote voordeel is dat het lichaam minder wordt belast. Bij een klassieke operatie zorgt de hart-longmachine voor een sterke afweerreactie. “Het bloed komt in contact met plastic slangen en dan denkt het lichaam: er klopt iets niet”, zegt Ter Woorst.

Die reactie wordt SIRS genoemd. Dat is een soort algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam, waarbij organen schade kunnen oplopen. Door op een kloppend hart te opereren, komt deze reactie veel minder voor.

Ook is er minder behoefte aan bloedproducten, zoals donorbloed of bloedplaatjes die via een infuus worden gegeven. Patiënten hebben tot 2,5 keer minder van zulke transfusies nodig. “Dat is belangrijk, want het lichaam moet van zo’n transfusie langer herstellen. De kwaliteit van leven is in de eerste maanden na een operatie op een kloppend hart aanzienlijk beter,” zegt Ter Woorst. Vooral oudere en kwetsbare patiënten profiteren hiervan.

Minder kans op complicaties

Een ander voordeel is een kleinere kans op complicaties, zoals een beroerte. Bij een traditionele operatie wordt de aorta (de grote lichaamsslagader) geklemd. Daarbij kunnen verkalkte deeltjes losraken.

“Die kunnen naar de hersenen schieten en schade veroorzaken,” legt de cardiothoracaal chirurg uit. “Nieuwe technieken vermijden dat risico. We behandelen steeds vaker patiënten zonder de aorta aan te raken. Dat leidt tot minder sterfte en minder neurologische schade”, blijkt uit onderzoek.

Volgens Ter  Woorst is dit nog maar het begin van een nieuwe trend. “We gaan naar een volgende fase”, zegt hij. “We opereren vaker via kleinere openingen, zodat patiënten sneller herstellen. De aorta gaan we in de toekomst waar mogelijk helemaal met rust laten.” Daarnaast ziet hij dat hybride behandelingen in opkomst zijn. “Daar kijken we steeds vaker naar. Dan combineren we een operatie met een dotterbehandeling voor het beste resultaat.”

De richting is duidelijk: minder ingrijpend en beter voor de patiënt. “We moeten blijven trainen en onderzoek doen,” zegt Ter Woorst. “Maar de voordelen van opereren op een kloppend hart worden steeds duidelijker.”

Het Catharina Ziekenhuis was op 4 en 5 juni gastheer voor een groot internationaal congres waarbij chirurgen uit de hele wereld bij elkaar kwamen om te spreken over het verleden, heden en de toekomst van OPCAB-chirurgie, oftewel het uitvoeren van bypass-operaties zonder het gebruik van een hartlongmachine. Cardiothoracaal chirurg Joost ter Woorst was een van de sprekers én organisatoren.

Bron: Catharina Ziekenhuis
Foto: Cardiothoracaal Chirurg Joost ter Woorst tijdens het ELOS-symposium