Handig boekje over labwaarden bij Consumentenbond

We moeten allemaal wel eens een bloedonderzoek doen, bij de dokter of in het ziekenhuis. Voor ons zijn de uitslagen van zulke onderzoeken vaak lastig te lezen. En als we het al kunnen begrijpen, dan weten we nog niet wat het betekent als een waarde afwijkend is. Het boekje Mijn Labwaarden van de Consumentenbond geeft een goede uitleg over de meest uitgevoerde tests. Daarin staan ook de referentiewaarden en mogelijke oorzaken voor afwijkingen vermeld. Met het boekje kun je labuitslagen beter begrijpen. En een groot voordeel is: dan ga je goed voorbereid een gesprek in met je huisarts of specialist!

Bloed hebben we allemaal. Ons lichaam bestaat voor 7 procent uit bloed. Mannen hebben gemiddeld zo’n 5,6 liter bloed, vrouwen gemiddeld 4,5 liter. Wie het bloed onderzoekt kan aan de hand daarvan veel vertellen over onze gezondheid.

Bloedcellen

Bloed bestaat uit miljarden cellen die in de vloeistof zitten. Dat zijn de bloedcellen. Die vormen bij mannen zo’n 43 tot 50 procent van het bloed, bij vrouwen 37 tot 45 procent. Het gaat daarbij onder meer om rode bloedlichaampjes (erytrocyten), witte bloedcellen (leukocyten) en bloedplaatsjes (erytrocyten). Samen worden deze onderdelen de hematocriet genoemd. De vloeistof daar omheen heet bloedplasma. Naast eerder genoemde bestanddelen zijn er nog eiwitten zoals albumine, stollingsfactoren en elektrolyten. Bloedserum is bloedplasma zonder stollingsfactoren.

Analyse

Bij bloedonderzoek worden bloedcellen geanalyseerd, wat automatisch kan of met een microscoop. Daarbij wordt een bloedbeeld bepaald aan de hand van het aantal rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes. Er is overigens ook een aparte onderverdeling van witte bloedlichaampjes. Het boek gaat daar verder op in.

Laboratoriumgeneeskunde

Schrijver van het boekje is Matthias Bastigkeit, vakdocent farmacologie en medisch journalist. Het uit het Duits vertaalde boekje in nagekeken door gezondheidswetenschapper Mark Schellings en klinisch chemicus Andrei Tintu. Schellings is verbonden aan het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam en het Spijkenisse Medisch Centrum, Tintu werkt bij het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Beiden zijn verbonden aan de Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde NVKC.

Laboratoriumgeneeskunde speelt bij meer dan 70 procent van de medische beslissingen een centrale rol. De NVKC garandeert in ons land hoogwaardige laboratorium diagnostiek.

Kenmerken

Het boekje is thematisch opgebouwd. Eerst geeft het algemene informatie over bloed. Welke kenmerken heeft het en uit welke onderdelen bestaat het. Dan volgt een hoofdstuk over witte en rode bloedcellen. De studie daarvan geeft artsen al een beeld van iemands gezondheid.

Tekorten of overschotten

Dan komen veel voorkomende ziektes aan bod, zoals diabetes, hart- en vaatziekten en kanker. Het verloop van de ziekte kan worden afgelezen door bloedonderzoek. Bij elke ziekte is een overzicht van bloedwaarden. Een tekort of overschot aan vitamines en mineralen kan van invloed zijn op de gezondheid.

Daarna krijgt de lezer zicht op vitamines en mineralen, wat is de gewenste dagelijkse hoeveelheid en wat voor schade richt een tekort of teveel van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid op.

Totale ziektebeeld

Alle informatie is makkelijk te vinden met behulp van een register achter in het boek. Met de in het boek gevonden bloedwaarden kun je niet alles bespreken of verklaren. Artsen kijken naar het totale (ziekte-)beeld van een patiënt en niet alleen naar individuele waarden. Iedereen is anders, het gaat om maatwerk.

Gezondheid

Het hart pompt het bloed rond door het lichaam. Dat bloed transporteert voedingsstoffen en zuurstof naar alle cellen in het lichaam. Bovendien zorgt het bloed voor de afvoer van afvalstoffen. Het bestaat uit talloze bestanddelen, en die kunnen allemaal iets vertellen over onze gezondheid.

Als een arts denkt dat er mogelijk iets mis is met onze gezondheid, kan hij zo’n bloedonderzoek laten doen. Dat wordt ook gebruikt om het verloop van een ziekte te kunnen vaststellen, of het effect van een behandeling. De arts bepaalt welke waarden worden onderzocht.

Normaalwaarden

Het afgenomen bloed gaat voor onderzoek naar een laboratorium en wordt daar vergeleken met standaardwaarden, ook wel normaalwaarden genoemd. Bloedwaarden zijn afwijkend bij een tekort of overschot aan stoffen. Dat wil op zich nog niks zeggen. Zo’n 5 procent van de mensen valt buiten de standaard- of normaalwaarden zonder ziek te zijn. Daarom plaatst het boek de uitleg over labuitslagen in een breder perspectief. Besproken worden de meest uitgevoerde labtests, met verwijzing naar de standaardwaarden en mogelijke oorzaken van afwijkingen. Verder geeft het boek uitleg over veelgebruikte afkortingen en vaktermen.

Het boekje bevat enkele handige afbeeldingen die in één overzicht laten zien waar het om gaat. Het is te bestellen bij de Consumentenbond.

Tekst: Henri Haenen

Dit artikel verscheen eerder in het Hartbrug Magazine.