Erfstelling en legaat zijn twee vormen van nalaten

Veel mensen willen iets achterlaten voor anderen. Voor familie, vrienden of een organisatie die hun leven heeft betekend. Maar hoe doe je dat precies? En wat is eigenlijk het verschil tussen een erfstelling en een legaat? Die twee termen duiken altijd op als je nadenkt over je testament, maar worden vaak door elkaar gebruikt. Dat zorgt voor verwarring, juist op een moment dat duidelijkheid belangrijk is.

Dit artikel legt het rustig uit. Zodat u een weloverwogen keuze kunt maken die past bij wat u wilt achterlaten.

Wat is een erfstelling?

Een erfstelling betekent dat u iemand aanwijst als erfgenaam. Die persoon erft een deel van uw hele nalatenschap, en als u wilt kunt u een organisatie steunen door deze ook als erfgenaam op te nemen. Dat omvat alles wat u bezit op het moment dat u overlijdt: uw huis, uw spaargeld, uw auto, uw spullen.

U kunt één erfgenaam aanwijzen, maar ook meerdere. Stel dat u uw nalatenschap wilt verdelen tussen uw dochter en een goed doel. Dan kunt u uw dochter voor de helft benoemen en het goede doel voor de andere helft. Beide partijen zijn dan erfgenamen en delen in de volledige boedel.

Een erfgenaam neemt ook de schulden over, als die er zijn. Dat is een belangrijk verschil met een legaat. Een erfgenaam stapt in uw gehele situatie, niet alleen in de positieve kant ervan.

Wat is een legaat?

Een legaat is iets anders. Met een legaat wijst u een specifiek bedrag of een specifiek bezit toe aan iemand. Die persoon, de legataris, krijgt precies wat u hebt vastgelegd. Niet meer, niet minder.

U kunt bijvoorbeeld vastleggen dat uw zus uw schilderijencollectie krijgt. Of dat een patiëntenorganisatie een bedrag van vijfduizend euro ontvangt. Uw zus en de organisatie zijn dan geen erfgenamen. Ze ontvangen alleen wat u voor hen hebt bestemd.

Een legataris erft geen schulden. Dat maakt een legaat voor veel mensen een aantrekkelijke keuze als ze iets willen nalaten aan een organisatie of aan iemand buiten de directe familie.

Wanneer kiest u voor een erfstelling?

Een erfstelling past het beste als u iemand een groot deel van uw vermogen wilt nalaten. Denk aan een partner, een kind of een goede vriend die u na aan het hart ligt. U wilt dat die persoon echt profiteert van wat u in uw leven hebt opgebouwd.

U kiest ook voor een erfstelling als u een organisatie een substantieel deel van uw nalatenschap wilt geven. Sommige mensen laten bijvoorbeeld een kwart van hun vermogen na aan Stichting Hartpatiënten Nederland. Zij willen er zeker van zijn dat hun bijdrage echt verschil maakt, ook na hun overlijden.

Het voordeel van een erfstelling is de flexibiliteit. U hoeft niet van tevoren te weten wat uw vermogen waard is. De erfgenaam ontvangt gewoon zijn of haar deel van wat er is.

Wanneer kiest u voor een legaat?

Een legaat is handig als u precies weet wat u wilt nalaten. Een bepaald geldbedrag, een specifiek sieraad, of een waardevolle verzameling. U wilt dat die ene zaak terechtkomt bij de juiste persoon of organisatie.

Veel mensen kiezen een legaat als ze iets willen nalaten aan een goed doel, zonder dat dit ten koste gaat van hun directe erfgenamen. U legt vast dat een organisatie een bepaald bedrag ontvangt. De rest van uw nalatenschap gaat naar uw kinderen of partner.

Een legaat aan Stichting Hartpatiënten Nederland kan ook symbolisch zijn. Iemand die zelf een hartoperatie heeft doorstaan en daarna steun heeft gevonden bij lotgenoten, wil misschien iets terugdoen. Niet alles, maar iets dat telt. Een legaat maakt dat mogelijk zonder grote gevolgen voor de rest van de nalatenschap.

Hoe legt u het vast?

Zowel een erfstelling als een legaat moet u vastleggen in een testament. Dat is een officieel document dat u opmaakt bij de notaris. U kunt het niet zomaar op papier zetten en in een la leggen. Dat heeft geen rechtskracht.

De notaris legt uw wensen vast in juridisch correcte taal. U vertelt wat u wilt, de notaris zorgt dat het klopt. Daarna wordt het testament geregistreerd in het Centraal Testamentenregister. Zo weet men na uw overlijden zeker dat uw testament bestaat en waar het is.

Het is verstandig om uw testament regelmatig te bekijken. Uw situatie verandert. Misschien verandert ook wat u wilt nalaten. Een testament aanpassen kan altijd, zolang u dat bij een notaris doet.

Erfstelling en legaat kunnen ook samen

U hoeft niet te kiezen tussen een erfstelling of een legaat. U kunt beide vormen combineren in één testament. Dat is zelfs heel gebruikelijk.

Stel dat u uw partner benoemt als erfgenaam voor het grootste deel van uw nalatenschap. En dat u daarnaast een legaat opstelt voor uw kleinzoon, die een specifiek horloge moet ontvangen. En misschien een legaat voor Stichting Hartpatiënten Nederland, een bedrag dat de organisatie gebruikt voor ondersteuning van hartpatiënten en hun naasten.

Die combinatie is goed mogelijk. Uw notaris kan u helpen om alles zo te regelen dat uw wensen precies worden uitgevoerd. Samen zorgen wij voor hartpatiënten, ook als u er zelf niet meer bij bent om dat te doen.

Veelgestelde vragen over erfstelling en legaat

Wat is het belangrijkste verschil tussen een erfstelling en een legaat?

Bij een erfstelling benoemt u iemand als erfgenaam van een deel van uw hele nalatenschap. Die persoon deelt mee in alles, inclusief eventuele schulden. Bij een legaat wijst u een specifiek bezit of een geldbedrag toe aan iemand. Die persoon ontvangt alleen dat ene ding en erft geen schulden. Een erfstelling is breder en algemener. Een legaat is gericht en specifiek.

Kan een goed doel zowel erfgenaam als legataris zijn?

Ja, dat kan. U kunt een organisatie benoemen als erfgenaam voor een deel van uw nalatenschap. U kunt diezelfde organisatie ook aanwijzen als legataris voor een specifiek bedrag of bezit. Beide opties zijn geldig. Welke het beste past, hangt af van wat u wilt nalaten en hoe groot uw nalatenschap is. Uw notaris kan u daarbij adviseren.

Moet ik mijn familie informeren als ik een legaat nalaat aan een organisatie?

U bent daartoe niet wettelijk verplicht. Uw testament is een persoonlijk document. Toch kan het verstandig zijn om uw wensen te bespreken met uw naasten. Zo voorkomt u verrassingen na uw overlijden. Als uw familie weet dat u iets wilt nalaten aan een organisatie die u na aan het hart ligt, is er minder kans op misverstanden of conflicten later.

Een erfstelling en een legaat zijn allebei mooie manieren om iets te betekenen, ook als u er zelf niet meer bij bent. Ze werken anders, maar allebei gaan ze over hetzelfde: de keuze om iets achter te laten wat telt.

Wilt u weten hoe een nalatenschap aan Stichting Hartpatiënten Nederland werkt? Of heeft u vragen over hoe u uw wensen het beste kunt vastleggen? Neem gerust contact op met ons. Wij helpen u graag verder en denken met u mee.