Alvleesklierontsteking en GLP1 agonisten

Bij gebruik van GLP1-agonisten kan soms een alvleesklierontsteking ontstaan. Voorbeelden van GLP1-agonisten zijn dulaglutide, liraglutide, semaglutide en tirzepatide. Bij een alvleesklierontsteking is er een heftige pijn in de bovenbuik, uitstralend naar de rug. Dit gaat vaak samen met misselijk zijn, overgeven en koorts. Een alvleesklierontsteking bij GLP1-agonisten ontstaat vooral bij mensen die roken of die eerder een alvleesklierontsteking of galstenen hebben gehad. Ook komt het vaker voor bij mensen met een vernauwing van kransslagaderen of andere vormen van vaatlijden. Het ontstaat meestal na een maand tot een jaar na beginnen met de GLP1-agonist. Overleg met de huisarts bij klachten die passen bij een alvleesklierontsteking. [1, 2]

Alvleesklierontsteking ontstaat meestal binnen een jaar na start van een GLP1-agonist
In meldingen aan Lareb loopt de tijd tussen start van de GLP1-agonist en het ontstaan van de alvleesklierontsteking uiteen van 5 dagen tot 3 jaar. Maar meestal is dit tussen een maand tot een jaar na start van de GLP1-agonist. Dit komt overeen met de literatuur [2-5].

Stop de GLP1-agonist na het ontstaan van een alvleesklierontsteking [4]
Na een alvleesklierontsteking bij gebruik van een GLP1-agonist wordt afgeraden om opnieuw te beginnen met een GLP1-agonist [6-9]. Er zijn patiënten die na herstart van dezelfde GLP1-agonist weer een alvleesklierontsteking kregen [10, 11]. Er lijkt geen verschil in het risico op alvleesklierontsteking tussen de verschillende GLP1-agonisten te zijn [12-14].

Het risico op acute alvleesklierontsteking is verhoogd bij patiënten met risicofactoren [2, 5, 15]
GLP1-agonisten worden gebruikt voor diabetes mellitus type 2 en obesitas. Bij deze twee aandoeningen is de kans op een alvleesklierontsteking al verhoogd [16, 17]. Het is niet duidelijk of de dosering van de GLP1-agonist invloed heeft op het risico op alvleesklierkanker. Datzelfde geldt voor of GLP1-agonisten gebruikt voor diabetes het risico meer verhogen dan GLP1-agonisten voor obesitas of andersom. Bij patiënten zonder risicofactoren lijken GLP1-agonisten de kans op alvleesklierontsteking niet te vergroten [14, 18-20]. Uit huidig onderzoek blijkt dat GLP1-agonisten geen chronische alvleesklierontsteking veroorzaken [5].

Het is niet bekend hoe GLP1-agonisten een alvleesklierontsteking veroorzaken
Een theorie is dat snel gewichtsverlies bijdraagt aan het risico op alvleesklierontsteking, net zoals dit na bariatrische chirurgie kan ontstaan door een verhoogd risico op galstenen [3, 21]. Een andere mogelijke verklaring is dat GLP1-agonisten kunnen zorgen voor overmatige stimulatie van GLP1-receptoren [2, 11]. Dit kan leiden tot overmatige groei van de alvleesklier en bevordering van ontsteking.

Bron: Bijwerkingen Centrum Lareb (Het meld- en kenniscentrum voor bijwerkingen van geneesmiddelen, vaccins en gezondheidsproducten)