Hartstilstand

Een hartstilstand is een acute en levensbedreigende situatie waarbij het hart plotseling stopt met pompen. Hierdoor wordt het lichaam, en vooral de hersenen, niet meer van zuurstof voorzien. Zonder snelle hulp kan een hartstilstand binnen enkele minuten dodelijk zijn.

Een hartstilstand is iets anders dan een hartinfarct. Bij een hartinfarct is er een probleem met de bloedtoevoer naar het hart, terwijl bij een hartstilstand het hartritme ernstig verstoord raakt of volledig stopt.

Wat gebeurt er bij een hartstilstand?

Het hart werkt normaal gesproken dankzij elektrische signalen die zorgen voor een regelmatig hartritme. Bij een hartstilstand raken deze signalen plotseling ontregeld. Het hart kan dan chaotisch gaan trillen (zoals bij kamerfibrilleren) of volledig stoppen met kloppen. Daardoor wordt er geen bloed meer rondgepompt.

Omdat de hersenen zeer gevoelig zijn voor zuurstoftekort, kan al na enkele minuten blijvende schade ontstaan. Snel handelen is daarom van levensbelang.

Oorzaken van een hartstilstand

Een hartstilstand heeft meestal een onderliggende hartafwijking als oorzaak, maar kan ook plotseling optreden bij mensen die geen bekende hartziekte hebben.

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Hartritmestoornissen, zoals kamerfibrilleren;
• Hartinfarct, waarbij het hart ernstig wordt beschadigd;
• Hartfalen;
• Aangeboren hartafwijkingen;
• Erfelijke hartritmestoornissen;
• Zuurstoftekort, bijvoorbeeld door verdrinking;
• Ernstige elektrolytstoornissen;
• Overbelasting van het hart, bijvoorbeeld door extreme inspanning.

Ook leeftijd, erfelijke aanleg en bestaande hartziekten vergroten het risico op een hartstilstand.

Symptomen van een hartstilstand

Een hartstilstand treedt meestal plotseling en zonder waarschuwing op. De belangrijkste symptomen zijn:

• Plotseling bewustzijnsverlies;
• Geen of abnormale ademhaling;
• Geen voelbare hartslag;
• Instorten of neervallen.

Soms kunnen er vlak vóór een hartstilstand waarschuwingssignalen optreden, zoals:

• Duizeligheid;
• Hartkloppingen;
• Kortademigheid;
• Pijn of druk op de borst.

Bij deze symptomen is direct handelen cruciaal.

Wat te doen bij een hartstilstand?

Bij een vermoeden van een hartstilstand is directe actie nodig:

1. Bel onmiddellijk 112
2. Start zo snel mogelijk met reanimatie
3. Gebruik een AED (automatische externe defibrillator) als deze beschikbaar is

Snelle reanimatie en het gebruik van een AED vergroten de overlevingskans aanzienlijk.

Diagnose na een hartstilstand

Als iemand een hartstilstand overleeft, wordt in het ziekenhuis onderzocht wat de oorzaak is. Dit kan bestaan uit:

• Een hartfilmpje (ECG);
• Beeldvorming van het hart;
• Bloedonderzoek;
• Aanvullend ritmeonderzoek.

Deze onderzoeken helpen om het risico op herhaling te bepalen en een passende behandeling te kiezen.

Behandeling na een hartstilstand

De behandeling na een hartstilstand richt zich op het voorkomen van een nieuwe hartstilstand en het behandelen van de onderliggende oorzaak.

Mogelijke behandelingen zijn:

• Medicatie om hartritmestoornissen te voorkomen;
• Behandeling van een onderliggende hartziekte;
• Plaatsing van een implanteerbare cardioverter defibrillator (ICD), die het hartritme bewaakt en zo nodig ingrijpt;
• Leefstijladviezen en medische controles.

Herstel en leven na een hartstilstand

Het herstel na een hartstilstand verschilt per persoon. Naast lichamelijk herstel kunnen ook geheugenproblemen, vermoeidheid of emotionele klachten voorkomen. Begeleiding en nazorg spelen daarom een belangrijke rol.

Veel mensen kunnen, met de juiste behandeling en controles, hun dagelijkse leven weer oppakken. Het is belangrijk om signalen serieus te nemen en regelmatig contact te houden met zorgverleners.

Preventie van een hartstilstand

Niet elke hartstilstand is te voorkomen, maar het risico kan worden verkleind door:

• Hart- en vaatziekten goed te behandelen;
• Gezond te leven en risicofactoren te beperken;
• Medicatie volgens voorschrift te gebruiken;
• Regelmatige medische controles bij bekende hartproblemen.