Hartruis

Hartruis is een extra of afwijkend geluid dat een arts kan horen bij het beluisteren van het hart met een stethoscoop. Normaal gesproken zijn alleen de harttonen hoorbaar die ontstaan door het openen en sluiten van de hartkleppen. Bij hartruis klinkt daar een ruisend of blazend geluid tussendoor. Dit ontstaat doordat het bloed niet volledig soepel door het hart of de bloedvaten stroomt.

Hartruis is geen ziekte op zichzelf, maar een verschijnsel. In veel gevallen is het onschuldig, maar soms kan het wijzen op een onderliggende hartafwijking.

Wat gebeurt er bij hartruis?

Het hart pompt bloed in een vast ritme door de hartkamers, hartkleppen en bloedvaten. Als de bloedstroom verstoord raakt, bijvoorbeeld doordat een klep niet goed opent of sluit, ontstaat er turbulentie in het bloed. Deze werveling veroorzaakt het hoorbare ruisende geluid dat artsen hartruis noemen.

De ernst van hartruis kan variëren. Sommige mensen hebben hun hele leven hartruis zonder klachten, terwijl het bij anderen een teken is van een hartprobleem dat verder onderzocht moet worden.

Hartruis bij baby’s en kinderen

Hartruis komt regelmatig voor bij baby’s en jonge kinderen. In veel gevallen gaat het om een onschuldige hartruis, ook wel een functionele of fysiologische hartruis genoemd. Deze ontstaat doordat het hart en de bloedvaten bij kinderen nog in ontwikkeling zijn en het bloed relatief snel door het hart stroomt.

Bij pasgeborenen en jonge baby’s kan hartruis tijdelijk hoorbaar zijn in de eerste levensmaanden. Vaak verdwijnt dit vanzelf naarmate het hart groeit en zich verder ontwikkelt. Deze vorm van hartruis veroorzaakt meestal geen klachten en heeft geen gevolgen voor de gezondheid.

Soms kan hartruis bij kinderen wel wijzen op een aangeboren hartafwijking. Dit betekent niet altijd dat er direct behandeling nodig is, maar wel dat aanvullend onderzoek noodzakelijk is om zekerheid te krijgen.

Signalen om extra op te letten bij kinderen

• Slecht drinken of weinig aankomen in gewicht;
• Snel vermoeid zijn of kortademig bij inspanning of huilen;
• Blauw verkleuren van lippen of vingers;
• Veel zweten, vooral tijdens het drinken bij baby’s.

Bij deze klachten is het belangrijk om contact op te nemen met een arts of kinderarts.

Oorzaken van hartruis

Hartruis kan verschillende oorzaken hebben. Deze zijn grofweg in te delen in onschuldige en medische oorzaken.

Onschuldige hartruis
Bij sommige mensen ontstaat hartruis zonder dat er sprake is van een hartafwijking. Dit komt bijvoorbeeld voor:

• Bij kinderen (vaak tijdelijk);
• Tijdens zwangerschap;
• Bij koorts of bloedarmoede;
• Bij een verhoogde hartslag.

In deze situaties stroomt het bloed sneller door het hart, wat een ruisend geluid kan veroorzaken zonder dat het hart ziek is.

Medische oorzaken
Hartruis kan ook wijzen op een onderliggende aandoening, zoals:

• Hartklepafwijkingen (vernauwing of lekkage);
• Aangeboren hartafwijkingen;
• Veranderingen aan het hart door ouderdom;
• Infecties van de hartkleppen;
• Beschadiging van het hart na bijvoorbeeld een hartinfarct.

Bij deze oorzaken is verder onderzoek meestal nodig.

Symptomen bij hartruis

Hartruis zelf veroorzaakt vaak geen klachten. De eventuele symptomen hangen af van de onderliggende oorzaak.

Mogelijke klachten zijn:

• Kortademigheid, vooral bij inspanning;
• Vermoeidheid;
• Hartkloppingen;
• Duizeligheid of flauwvallen;
• Pijn of druk op de borst;
• Opgezwollen enkels of voeten.

Bij kinderen kan hartruis soms samengaan met slecht groeien of snel moe zijn. Wanneer deze klachten optreden, is het belangrijk om medisch advies in te winnen.

De diagnose hartruis

Hartruis wordt meestal ontdekt tijdens een lichamelijk onderzoek, waarbij een arts het hart beluistert met een stethoscoop. Om te bepalen of de hartruis onschuldig is of een medische oorzaak heeft, kan aanvullend onderzoek nodig zijn, zoals:

• Een hartfilmpje (ECG);
• Een echo van het hart om de hartkleppen en bloedstroom te beoordelen;
• Eventueel aanvullend beeldvormend onderzoek;

Op basis van deze onderzoeken kan de arts vaststellen of behandeling nodig is.

De behandeling voor hartruis

Niet elke hartruis hoeft behandeld te worden. De behandeling hangt volledig af van de onderliggende oorzaak.

Wanneer geen behandeling nodig is
Bij onschuldige hartruis zonder klachten is vaak geen behandeling nodig. Wel kan controle plaatsvinden om te volgen of de situatie stabiel blijft.

Wanneer wel behandeling nodig is
Als hartruis wordt veroorzaakt door een hartafwijking, kan behandeling bestaan uit:

• Medicatie, bijvoorbeeld om het hart te ontlasten;
• Regelmatige medische controles;
• In sommige gevallen een ingreep of operatie aan een hartklep.

Het doel van de behandeling is het verbeteren van de bloedstroom en het voorkomen van verdere schade aan het hart.

Leven met hartruis

Veel mensen met hartruis kunnen een normaal leven leiden. Het is wel belangrijk om alert te blijven op nieuwe of verergerende klachten en deze te bespreken met een arts. Bij een bekende hartafwijking kan een gezonde leefstijl bijdragen aan het behoud van een goede hartfunctie.