Hartfalen

Hartfalen is een aandoening waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed rond te pompen om het lichaam goed te laten functioneren. Dit betekent niet dat het hart stopt, maar dat het minder krachtig werkt dan nodig is. Hierdoor krijgen organen en spieren onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen.

Hartfalen is vaak een chronische aandoening die geleidelijk ontstaat en waarbij de klachten in de loop van de tijd kunnen toenemen. Met de juiste behandeling en leefstijlaanpassingen is het vaak mogelijk om de klachten onder controle te houden.

Wat gebeurt er bij hartfalen?

Bij een gezond hart wordt het bloed krachtig door het lichaam gepompt. Bij hartfalen werkt het hart minder efficiënt. Dit kan komen doordat:

• Het hart minder krachtig samentrekt;
• Het hart zich niet goed kan ontspannen en vullen.

Als gevolg hiervan blijft er bloed achter in het hart en de bloedvaten. Dit kan leiden tot vochtophoping in de longen, benen of buik en tot vermoeidheid doordat het lichaam minder zuurstof krijgt.

Oorzaken van hartfalen

Hartfalen ontstaat meestal als gevolg van een andere hartaandoening of langdurige overbelasting van het hart.

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Hartinfarct, waarbij een deel van de hartspier beschadigd raakt;
• Hoge bloeddruk, waardoor het hart harder moet werken;
• Hartritmestoornissen;
• Hartklepafwijkingen;
• Aangeboren hartafwijkingen;
• Langdurig ongezonde leefstijl, zoals roken en overmatig alcoholgebruik.

Ook leeftijd, erfelijke aanleg en andere aandoeningen zoals diabetes kunnen het risico op hartfalen vergroten.

Symptomen van hartfalen

De klachten bij hartfalen ontwikkelen zich vaak geleidelijk en kunnen per persoon verschillen. In het begin zijn de symptomen soms mild en vooral merkbaar bij inspanning.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

• Kortademigheid, vooral bij inspanning of plat liggen;
• Vermoeidheid en minder uithoudingsvermogen;
• Opgezette enkels, voeten of benen door vochtophoping;
• Gewichtstoename door vasthouden van vocht;
• Hoesten of benauwdheid, vooral ’s nachts;
• Verminderde eetlust of een opgeblazen gevoel.

In een later stadium kunnen klachten ook in rust optreden.

De diagnose hartfalen

Hartfalen wordt vastgesteld op basis van klachten, lichamelijk onderzoek en aanvullend onderzoek. Dit kan bestaan uit:

• Een hartfilmpje (ECG);
• Een echo van het hart om de pompfunctie te beoordelen;
• Bloedonderzoek;
• Eventueel aanvullende beeldvorming of inspanningstests.

Met deze onderzoeken kan de arts bepalen hoe ernstig het hartfalen is en wat de oorzaak is.

Behandeling van hartfalen

Hartfalen is meestal niet te genezen, maar wel goed te behandelen. De behandeling is gericht op het verminderen van klachten, het vertragen van de ziekte en het verbeteren van de kwaliteit van leven.

Medicatie
De meeste mensen met hartfalen gebruiken meerdere medicijnen, zoals:

• Medicijnen die het hart ontlasten;
• Plasmiddelen om overtollig vocht af te voeren;
• Medicatie om de bloeddruk te verlagen of het hartritme te verbeteren.

Overige behandelingen
Afhankelijk van de oorzaak kan behandeling ook bestaan uit:

• Behandeling van een onderliggende hartaandoening;
• Plaatsing van een pacemaker of ICD;
• In sommige gevallen een operatie aan de hartkleppen.

Leven met hartfalen

Leven met hartfalen vraagt vaak om aanpassingen in het dagelijks leven. Naast medicatie spelen leefstijl en zelfzorg een belangrijke rol.

Belangrijke aandachtspunten zijn:

• Gezond en zoutarm eten;
• Regelmatig, aangepast bewegen;
• Dagelijks gewicht controleren;
• Medicatie trouw innemen;
• Klachten tijdig herkennen en bespreken met een arts.

Met goede begeleiding en controle kunnen veel mensen met hartfalen een actief en waardevol leven blijven leiden.

Preventie van hartfalen

Het risico op hartfalen kan worden verkleind door:

• Hoge bloeddruk en cholesterol goed te behandelen;
• Niet te roken;
• Voldoende te bewegen;
• Een gezond gewicht te behouden;
• Hartziekten tijdig te laten onderzoeken en behandelen.