CALIFORNIË (VS) - Kleine variaties in het erfelijk materiaal (het DNA) zijn verantwoordelijk voor duizenden hartinfarcten in ons land. Dat meldt NRC-Handelsblad op basis van gepubliceerde gegevens in het wetenschapstijdschrift Nature.
Omgerekend gaat het jaarlijks om het indrukwekkende aantal van drieduizend tot negenduizend hartaanvallen. Ofwel 10 tot 30 procent van het totaal aan ’hartongelukken’ in Nederland. Het onderzoek werd gedaan door een groep Amerikaanse wetenschappers van de Lawrence Berkeley National Laboratory in Californië.

Ofschoon een immens effect, gaat het om een minuscuul klein gebiedje waar dit ernstige probleem ontstaat: op chromosoom-9. Volgens de onderzoekers, die dit razend ingewikkelde raadsel ontrafelden, was het lange tijd volkomen onduidelijk hoe ,,DNA-varianten op chromosoom-9” hartaanvallen konden veroorzaakten, ,,terwijl in dit stukje risicogebied helemaal geen genen liggen”.

Buitengewoon ingewikkeld was de weg die de Lawrence Berkeley-onderzoekers volgens de NRC volgden: ,,In experimenten met muizen, waaruit het overeenkomstige DNA-fragment werd verwijderd, is nu aangetoond dat twee genen (met de coderingen Cdkn2a en Cdkn2b, die wat verderop op chromosoom 9 liggen) veel minder actief zijn als het fragment ontbreekt. Vooral in hartweefsel; want daar lezen die genen maar liefst tienmaal minder eiwit af.”

[ Dat kan het risico op een hartaanval vergroten ]

Ofwel: door het niet aanwezig zijn van dat gen-fragmentje is sprake van een toestand waarbij de levensduur van bloedvatcellen vermindert. ,,Dat kan het risico op een hartaanval vergroten”, stellen de onderzoekers in het blad Nature Genetics. De muizen waar het genloze stuk DNA uit was gehaald, kregen geen hartziekten als ze op gewoon muizenvoer groeiden. Wel kregen de fragmentloze muizen sneller kanker. Ook werden ze dikker bij onbeperkt voedselaanbod.

Alles werd anders als de dieren een ’hamburgerdieet’ kregen, rijk aan vet en cholesterol. Dat is het dieet dat – in combinatie met roken en verminderde lichaamsbeweging – na de Tweede Wereldoorlog onder de westerlingen een epidemie van hartziekten veroorzaakte. Curieus genoeg bleven de typische voorbodes van hartaanvallen (hoog cholesterolgehalte, aderverkalking) uit, maar de fragmentloze muizen stierven wel eerder aan hartziekten.
De bekende risicofactoren voor hartziekten bij de mens (hoge bloeddruk, hoog cholesterolgehalte stil zitten) verklaren slechts een deel van alle hartziekten.