Geneesmiddelenreclame: levensgevaarlijk!

De Amerikaanse firma Pfizer kreeg de hoogste boete ooit opgelegd aan een farmaceutisch bedrijf: 1,7 miljard euro wegens misleidende reclame voor medicijnen. De boete bedroeg 28 procent van de winst van 2008. Jarenlang werd echter grof geld verdiend aan illegale verkoopmethoden, zodat de boete reeds vele malen is terugverdiend.

Het loont dus en Pfizer heeft zich niets aangetrokken van de boete van 430 miljoen dollar die zij kreeg opgelegd in 2004 voor soortgelijke praktijken.Het grootste farmaceutische bedrijf ter wereld houdt er dus malafide praktijken op na, net als andere farmaceutische reuzen. Bij toerbeurt worden zij aansprakelijk gesteld voor de kwalijke manier waarop zij patiënten en artsen voorlichten. De firma Merck Sharp & Dohme betaalde vorig jaar ruim 2,2 miljard euro schadevergoeding voor bedrieglijke reclametactieken waarmee op grote schaal Vioxx werd gesleten, een antireumatisch middel dat van de markt is gehaald omdat hartpatiënten er aan overleden.

Het bedrijf Eli Lilly moest boeten met 550 miljoen euro wegens het onder tafel werken van ernstige bijwerkingen als suikerziekte van Zyprexa, een middel dat wordt voorgeschreven aan schizofrene mensen. De firma Glaxo Smith Kline ontsnapte vorig jaar door mazen in de wet aan vervolging wegens verzwijgen van zelfmoordrisico bij gebruik van Seroxat, een middel tegen depressies en angsten. Deze opsomming is slechts het topje van de ijsberg. 

Voorlichting

Voorlichting over geneesmiddelen door financieel belanghebbenden is levensgevaarlijk. Afgelopen maand onthulde de New York Times dat het bedrijf Wyeth jarenlang artikelen liet schrijven om dokters aan te zetten hormonen voor te schrijven aan vrouwen. Professoren en andere medische opinieleiders leenden tegen betaling hun naam aan deze artikelen in wetenschappelijke vaktijdschriften. Het risico van hormonen werd verdoezeld en daarom gingen ook in Nederland meer dan 100.000 vrouwen na hun overgang aan de hormonen. Het zou helpen tegen hart- en vaatziekten, botontkalking, veroudering van de huid en overgangsklachten.
Totdat uit echt onafhankelijk onderzoek bleek dat die hormonen borstkanker veroorzaken. Recent is in Amerika een sterke daling van borstkanker geconstateerd onder vooral blanke vrouwen, die anders dan zwarte vrouwen massaal hormonen slikten.

Russisch roulette

Bij de misleiding van artsen speelde in Nederland Organon een hoofdrol. Zelfs nadat in 2002 het verband tussen hormonen en borstkanker was aangetoond, organiseerde dat bedrijf nog in 2005 artsencursussen onder de titel ’Hormoontherapie, durft u nog?’ Een woedende reactie van professor Chris van Weel, huisarts, uit Nijmegen, was hun deel: ,,Russisch roulette met de loop gericht op de vrouw”.

Het harde oordeel moet luiden dat wereldwijd de dood van vele duizenden vrouwen het gevolg is van deze markstrategie. De medisch directeur van Organon, die destijds in Nederland verantwoordelijk was voor dit soort reclame, is nu directeur van het Nederlandse instituut dat richtlijnen en standaarden voor artsen opstelt!
Onder invloed van sterke lobby heeft de Europese Unie voorgesteld om de industrie net als in Amerika meer rechtstreeks voorlichting aan het publiek te laten geven over geregistreerde geneesmiddelen. Dat is nu niet toegestaan. In Amerika heeft het geleid tot wantoestanden en onbetaalbare gezondheidszorg.
Leken op medisch gebied zijn een makkelijke prooi voor geraffineerde geneesmiddelenreclame. Zelfs artsen werden misleid, simpel omdat ze niet verdacht waren op bedrog door betaalde medische opinieleiders. Als gevolg van publicaties in vakbladen zijn artsen nu waakzamer. Hopelijk zal minister Klink (Gezondheidszorg) in Europees verband fel weerstand bieden tegen de lobby van deze geldbeluste pillenverkopers.

* H.J. van der Linde is huisarts te Capelle a/d IJssel
(Deze opinie verscheen op 15 september jl. in Dagblad de Telegraaf – http://www.telegraaf.nl/).