Duur betaalde liefde

Fabrikanten kunnen op grond van hun monopolie vragen wat ze willen.

Wie denkt dat de geneesmiddelenmarkt een markt is als alle andere, heeft het mis. Op een gewone markt is het de klant die een product zowel kiest, betaalt, als gebruikt. Op de geneesmiddelenmarkt kiest de dokter het product, maar betaalt het niet.

De zorgverzekeraar betaalt het product, maar gebruikt het niet. En de patiënt tenslotte gebruikt het, maar kiest het niet. Onnodig duur voorschrijven voelt de dokter niet in zijn portemonnee en de patiënt al evenmin. Er is dus geen prikkel om zuinigheid te betrachten. De zorgverzekeraars betalen het gelag, maar in feite betalen wij met z’n allen het gelag in de vorm van hoge premies voor onze ziektekostenverzekering.

Onder druk en dreiging van minister Klink (Volksgezondheid) maken de belangenorganisaties van artsen zich nu sterk voor een niet onnodig duur voorschrijven. Er zijn echter gepatenteerde geneesmiddelen waar geen alternatief voor bestaat. De fabrikanten kunnen daarvoor vragen wat zij willen op grond van hun alleenrecht. De patiënt is aangewezen op het middel en heeft geen keus. Die omstandigheid wordt wereldwijf ten volle uitgebuit. Tientallen miljarden euro’s winst per gepatenteerd geneesmiddelen is geen uitzondering. En dat zonder rechtvaardiging op grond van productie- en onderzoekskosten.

Sprookje

Wereldwijd worden slechts enkele procenten van de omzet besteed aan werkelijk baanbrekend onderzoek. Aan marketing wordt echter 30 tot 40 procent besteed, terwijl dat voor gewone marktproducten doorgaans op 3 tot 4 procent ligt. Het sprookje van hoge geneesmiddelenprijzen die nodig zijn om dus onderzoek te kunnen bekostigen, kan daarmee naar het rijk de fabelen worden verwezen. De industrie schermt graag met dat argument om haar hoge prijzen te rechtvaardigen.

Die hoge prijzen kunnen pijnlijke gevolgen hebben als de patiënt zelf zijn geneesmiddelen moet betalen. Pillen tegen erectiezwakte zijn daarvan een voorbeeld. Die worden niet vergoed door de zorgverzekeraars.

Over erectiezwakte wordt wel eens wat lacherig gedaan, maar het bedrijven van de liefde is een diepe menselijke behoefte. Mannen gaan eronder gebukt als dat niet meer zo goed lukt en daar ligt vaak een lichamelijk lijden aan ten grondslag.

De hoop is dan snel gevestigd op middelen als Viagra. De ontdekking van dat middelen was niet het resultaat van gericht duur onderzoek. Bij toeval werd ontdekt dat het betere erecties gaf. Fabrikant Pfizer heeft dus geen hoge kosten voor onderzoek behoeven maken.

Er bestaat dan ook geen enkele aanleiding om woekerprijzen te vragen voor Viagra. Inmiddels heeft Pfizer er bedragen aan verdiend die elke verbeelding te boven gaan. Monopolie en genadeloos gebruik van dat monopolie zorgden daarvoor.

Schandbelasting

In mijn praktijk bracht een patiënt die moet rondkomen van zijn aow, dat treffend onder woorden: ,,Voor elke wip met mijn vrouw moet ik 8 euro schandbelasting betalen.” Zijn apotheker had hem verteld dat de productie van zijn Viagrapil minder dan 10 eurocent kost.

Inmiddels zijn er voor Pfizer kapers op de kust: fabrikanten die pillen maken waarvan de werkzame stof sterk lijkt op die van Viagra, maar die sneller en langduriger erecties geven. Maar ook die pillen kleden mannen financieel uit. Ook de fabrikanten van die pillen hebben maar één doel: winst maken, heel veel winst maken. De liefde wordt dus duur betaald.

* H.J. van der Linde is huisarts te Capelle a/d IJssel
(Deze opinie verscheen op 28 juli jl. in Dagblad de Telegraaf – http://www.telegraaf.nl/).