CHOLESTEROLPILLEN zinvol bij hart- en vaatziekten

In Nederland slikken anderhalf miljoen mensen een cholesterolverlager. Wereldwijd besteedde de farmaceutische industrie miljarden om dokters te bewegen méér statines voor te schrijven. Honderden miljoenen mensen gebruiken nu deze middelen. Jong en oud, mannen en vrouwen, hartpatiënten en kerngezonde mensen met risicofactoren als hoge bloeddruk, hartziekten in de familie, overgewicht, roken en diabetes.

Ze krijgen deze statines vaak zonder dat proefondervindelijk een betere levensverwachting is aangetoond. Dat is precies de bedoeling van marketing. Eerst dure, gepatenteerde pillen slikken en pas daarna zien wat ervan komt.

Een toonaangevend Amerikaans wetenschappelijk tijdschrift kwam vorige maand met het antwoord daarop: ’Statines werken niet levensverlengend bij mensen die niet lijden aan hart- en vaatziekten.’ Opzienbarend nieuws. Verreweg de meeste statineslikkers hebben namelijk deze ziekten niet en zij zullen als resultaat van jarenlang statinegebruik nauwelijks of geen voordeel hebben van dat slikken, maar wel nadeel van de bijwerkingen.

Wat betekent dit voor het legioen statineslikkers dat niet lijdt aan harten vaatziekten? Het antwoord is eenvoudig. Het bestaat uit één vraag: „Wilt u een medicijn gebruiken met bijwerkingen zonder proefondervindelijk bewezen nut?”

Artsen wordt geleerd „in dubio abstinae”, oftewel „onthoudt u bij twijfel”. Maar waarom krijgen dan honderdduizenden diabeten in Nederland per definitie statines voorgeschreven terwijl zij niet lijden aan hart- en vaatziekten? Er is geen bewijs dat diabeten daar op termijn baat bij hebben. De bijwerkingen zijn wel bekend. Zo kun je er diabetes van krijgen, als je dat nog niet had.

Steeds sterkere cholesterolverlaging met medicijnen is een uitvinding van de industrie. Hoe sterker de verlaging, hoe groter de omzet. Artsen zijn geïndoctrineerd om het cholesterol sterk te verlagen. Daarvoor zijn onder andere wereldwijd jarenlang tienduizenden cardiologen en internisten ingevlogen naar zorgvuldig geregisseerde internationale congrescircussen.

Levenswinst

Wie naar de resultaten van langlopende onderzoeken kijkt, zou echter beter kunnen weten. Daarin worden twee groepen patiënten met hartziekten vergeleken. Van de ene groep wordt het cholesterol licht en van de andere groep sterk verlaagd. De levenswinst in beide groepen verschilde niet. Deze uitkomsten passen niet goed bij het ingeburgerde geloof in sterke cholesterolverlaging. Nog steeds zijn er daarom artsen die deze verlaging toepassen.

Statines verlengen het leven van patiënten met hart- en vaatziekten, maar niet door cholesterolverlaging. Statines hebben ook andere effecten en één daarvan is het ontstekingsremmende effect. Dat speelt een belangrijke rol bij het voorkómen van gevaarlijke bloedstolsels. Een recent groot onderzoek, de Jupiterstudie, laat zien dat mensen met in hun bloed een verhoogd gehalte aan het ontstekingseiwit CRP minder stolsels in hun bloedvaten krijgen door het gebruik van statines en derhalve minder hartinfarcten en beroertes. Veel hartpatiënten hebben een normaal cholesterolgehalte, maar kunnen dus toch gevaar lopen door een verhoogd CRP-gehalte. Het is inmiddels duidelijk dat statines hun gunstige werking bij hartpatiënten niet ontlenen aan cholesterolverlaging.

Wat betekent dit concreet? Bent u geen hartpatiënt en slikt u toch statines? Overleg dan met uw huisarts of dat in het licht van deze nieuwe studieresultaten nog zinvol is. Bent u wel hartpatiënt? Krachtige cholesterolverlagers met veel bijwerkingen, zoals Lipitor en Crestor, zijn dan zinloos. Huisartsen zetten deze patiënten daarom massaal over op het bewezen effectieve simvastatine en pravastatine.

* Hans van der Linde is huisarts in Capelle a/d IJssel
Dit artikel verscheen in de Telegraaf van 27 juli 2010.