Veel winst te behalen met Kloppend Hart Chirurgie

Dat zegt hartchirurg Jan Grandjean van Thoraxcentrum Twente in Enschede.

Bij een kloppend-hartchirurgie wordt geen hart-longmachine meer gebruikt om tijdens de operatie het bloed van de patiënt te laten stromen. Dat heeft volgens dr. Grandjean veel voordelen. ,,Het risico van overlijden door de operatie is veel kleiner’’, weet de thoraxchirurg.

,,Bij een kloppend-hartoperatie raken we de aorta niet aan. We zetten er dus geen klem op. Met name voor mensen op hogere leeftijd is dat een voordeel. Aan de binnenkant van de aorta zijn vaak plaques, en dat zie je aan de buitenkant niet’’.

,,Ik ben in 1994 begonnen met kloppend-hartoperaties in het Groningse hartcentrum, waar ik toen werkte. Groningen was toentertijd samen met Utrecht in Nederland en ver daarbuiten pionier op het gebied van kloppend-hartoperaties. In Enschede verrichten we momenteel 80 procent van de bypassoperaties met kloppend hart. Landelijk ligt dat percentage op minder dan 20 percent!’’

Grandjean staat landelijk ook bekend als expert op het gebied van hartklepoperaties. En wel operaties van de Mitralisklep, waarbij niet het borstbeen wordt geopend, maar de klep via de rechterkant van het lichaam wordt geopereerd. Dat heeft onmiskenbaar grote voordelen. ,,Een voordeel is dat je opereert via nog maagdelijk gebied. Je maakt er niets kapot. Een tweede voordeel is dat je de klep veel beter ziet en dus makkelijker kunt repareren.  Het grootste voordeel bij deze methode hebben al eerder geopereerde patiënten, met name mensen die reeds een goed werkende aortaklepprothese hebben en nu aan de mitralisklep moeten worden geopereerd. Bij elke nieuwe operatie loopt het risico snel op. Dat risico halveer je - en zelfs meer dan dat - door via de zijkant te opereren’’.
Met name vrouwen vinden deze manier van opereren prettiger dan het laten opensnijden van de borstkas. ,,We maken onder de borstlijn bij de huidlijn een litteken of incisie, daarvan zie je achteraf niets meer’’, aldus Grandjean.

Niet verbazingwekkend dus dat hartpatiënten uit heel Nederland in Enschede aankloppen. ,,Vorig jaar deden we meer dan 1100 hartoperaties. Van deze patiënten kwamen er slechts 600 uit Twente. De overige 500 kwamen uit heel oost-Nederland en de rest van het land. We zouden door kunnen groeien naar meer dan 1200 patiënten, we hebben nog wat reserve’’.

Nogal wat cardiologen weten Grandjean te vinden waar het gaat om de moeilijk te opereren patiënten met een verhoogd risico. ,,Die komen uit het hele land’’, zegt Grandjean. ,,We kregen iemand die al vier keer geopereerd was. Bij zo iemand moet je niet nog eens de borstkas openen. We opereerden dus via de zijkant. Je moet het zo zien: wij proberen maatwerk te leveren en voor elk probleem een creatieve oplossing te verzinnen. Met succes’’.

Om zoveel patiënten aan te kunnen is een goede en vooral flexibele organisatie nodig, benadrukt Grandjean. ,,We beginnen ’s ochtends vroeg met de kloppend-hartoperaties. Na enkele uren gaan de patiënten naar de IC, waar ze ook weer enkele uren bijkomen. Direct daarna gaan ze naar de medium care. Zodoende komen de IC-plaatsen dus vrij voor nieuwe patiënten. Vandaar dat we ook ’s middags weer kunnen opereren. De IC is in veel ziekenhuizen een bottleneck. Wij gaan daar creatief mee om, met succes!’’.

Dr. Grandjean begon zijn loopbaan in Groningen, om vervolgens af te reizen naar Pisa, in Italië. Daar werd hij gevraagd door een kliniek die met lede ogen patiënten zag verdwijnen naar andere instellingen. Dat komt ook omdat de concurrentie in Italië tussen hartklinieken veel groter is dan in ons land, aldus Grandjean. ,,Ik wist te bewerkstelligen dat het aantal operaties toenam van 500 naar 900 op jaarbasis’’, herinnert hij zich. ,,Maar je bleef er last hebben van die concurrentie. Anders dan in Nederland ligt het politiek allemaal erg gevoelig in Italië. En als de politiek zich bemoeit met klinieken, dan weet je nooit hoe het verder gaat’’.

Grandjean ziet belangrijke verschillen tussen Italië en Nederland. ,,Bij ons is alles bureaucratisch, maar bij hun is het nog véél bureaucratischer. Het is een prachtig land, ik ga er elk jaar weer graag op vakantie. Maar mensen hebben er nooit geleerd zelf de verantwoording te nemen voor hun doen en laten. De baas bepaalt hoe het gaat, de rest volgt. Als je mensen daar de kans geeft om zelf beslissingen te nemen, hebben ze het er moeilijk mee’’.

Het Medisch Spectrum Twente (MST) haalde Grandjean in 2004 naar Enschede om daar het Thoraxcentrum Twente op te zetten. Twente was toen een witte vlek op de kaart. ,,Met name cardiologie wilde een hartchirurgisch centrum binnenhalen’’, herinnert Grandjean zich. ,,In die tijd mocht je nog niet dotteren zonder hartchirurgische back-up. Dat is nu anders. Men vroeg mij om de hartchirurgie op te tuigen. Een uitdaging die ik met beide handen aangreep, want zo’n uitdaging krijg je maar eens in je leven!’’

,,We zijn nu zeven jaar bezig. We hebben altijd een korte wachtlijst en een goede service gehad. De mensen die hier behandeld zijn, bleken tevreden, en dat zorgde voor veel mond-tot-mond-reclame!’’

,,Af en toe krijg ik leuke reacties. Laatst nog meldde zich bij mij iemand die ik jaren geleden in Groningen geopereerd had. Ik herinner me dat ik bij de man 3 slagaders omlegde, twee in de borst en één rond de maag. Hij kwam me nog even bedanken. Het gesprek verliep zo aardig dat we uiteindelijk samen met een collega op de golfbaan belandden om er gezellig te golfen!’’

Voor Grandjean is het belangrijk om de patiënt centraal te stellen. ,,Zolang je dat doet neem je altijd de juiste beslissing’’, weet hij. ,,We weten altijd precies wat we kunnen en doen. Dat lukt omdat je met elkaar in gesprek blijft, cardioloog, chirurg en patiënt. Ik vind dat heel belangrijk! Om maar een voorbeeld te noemen: je ziet allerlei nieuwe ontwikkelingen op het gebied van percutane kleppen. Daarbij wordt via de lies een klep ingebracht in de bestaande zieke klep, zonder de borstkas te openen, en zonder kunsthart. We bekijken met de patiënt wat de beste optie is. Zolang je dat blijft doen, is de patiënt de winnaar!’’