Voorwoord
Schimmige banden tussen artsen en geneesmiddelenbedrijven, stil gehouden connecties tussen ziekenhuizen en farmaceuten. De ergernis daarover - iedereen weet van het bestaan ervan - neemt steeds duidelijkere vormen aan. Evenals de roep om openheid. Want, waarom schrijft de ene medisch specialist steevast bij een bepaalde aandoening eenzelfde medicijn voor? Is het omdat hij of zij volledig overtuigd is van de werking, of zijn er wellicht andere beweegredenen? Of, waarom gebruikt ziekenhuis A voortdurend hartkleppen van fabrikant B, terwijl hospitaal C lijkt te zweren bij de kunstklepprotheses van producent D…?
Steeds vaker klinkt dit soort twijfels. De geluiden komen uit alle delen van het land. Openlijke aandacht voor deze soms duistere verstrengelingen is dan ook alleen maar goed en zal mogelijk transparantie brengen. Dat vindt ook minister Ab Klink van Volksgezondheid. Vrij onlangs pleitte de bewindsman in het dagblad Trouw ervoor dat medicijnproducenten bekend moeten maken welke financiële banden zij onderhouden met artsen en medische wetenschappers. De industrie zei daartegen geen bezwaar te hebben en verklaard voorstander te zijn van meer openheid. Maar ook, dat het vooral artsen zijn die moeite hebben met transparantie.
Ook het Utrechtse Instituut voor verantwoord medicijngebruik wil meer openheid in de ziekenhuiswereld. 'Gezonde Scepsis' heet een nieuw initiatief van het instituut. Via dit actieplan vraagt zij ziekenhuizen de relaties van artsen met de farmaceutische industrie te publiceren. Want: ,,Sponsoring kan de integriteit van beroepsbeoefenaren of het ziekenhuis ondermijnen." Onlangs werden enige honderden brieven verstuurd aan raden van bestuur van Nederlandse ziekenhuizen. In het schrijven wordt een oproep gedaan aan de ziekenhuizen om de bijverdiensten c.q. de relaties met geneesmiddelenbedrijven van hun medisch specialisten bekend te maken. Dat is informatie waarvan patiënten op de hoogte moeten zijn, stelt 'Gezonde Scepsis'.
Het instituut doet zijn oproep naar Amerikaans voorbeeld, meldt Trouw. Sinds vorig jaar publiceert het Cleveland ziekenhuis in de Amerikaanse staat Ohio op de eigen website (www.clevelandclinic.org) van iedere arts of hij of zij relaties heeft met farmaceutische firma's. ,,Alleen bijverdiensten van 5000 dollar of meer worden gemeld. Het ziekenhuis besloot daartoe na schandalen waarbij stafleden betrokken waren. Enkele invloedrijke artsen van het ziekenhuis kwamen in opspraak door krantenpublicaties over hun financiële verstrengelingen met de industrie."
'Gezonde Scepsis' hoopt dat de Nederlandse ziekenhuiswereld dit voorbeeld volgt. Het zou de duidelijkheid kunnen scheppen die nodig is om de ziekenhuizen vrij van financiële smetten te verklaren.
Maar hoe reageert de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen? Die vindt dat er geen noodzaak is voor transparantie over industrierelaties van medisch specialisten. "Het pleidooi van Gezonde Scepsis is een beetje een open deur. Wat lost openheid op? Wij overleggen met de toezichthouders van de overheid over goed, verantwoord en transparant bestuur en over kwaliteit van zorg. Dat lijkt ons voorlopig voldoende." Een volstrekt belachelijk, maar ook alleszeggend antwoord.