Het addertje onder het gras
Nederlanders eten steeds gezonder, concludeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Maar de voeding is nog niet gezond genoeg. Er moet méér gebeuren, vindt de regering: het moet nu voor eens en altijd afgelopen zijn met de vette happen, de patatten met mayo, de loempia's, hamburgers, berenhappen en andere ongezonde voeding.
Het kabinet-Balkenende opent daarom een offensief tegen de ongezondheid en vóór gezonde voeding. Samen met voedselproducenten, winkels en maatschappelijke organisaties moeten mensen zoals u en ik worden gestimuleerd om nog gezonder te eten.
Waar het uiteindelijk toe moet leiden? Het gezondheidsoffensief wil bereiken dat de jaarlijkse sterfte door hart- en vaatziekten, diabetes (suikerziekte) en kanker wordt teruggedrongen. Op zichzelf een mooi streven. Tweede doel is uiteindelijk een verlaging van de inmiddels extreme kosten van de gezondheidszorg. En ook daarbij kunnen wij ons aansluiten.
Maar uiteindelijk geeft deze maatschappelijke 'maat' de overheid een nog scherper instrument om burgers straks individueel af te rekenen op hun gedrag. En daar schuilt het addertje onder het gras, dat menigeen nog regelmatig in de benen zal bijten. Want dít is wat er kan gaan gebeuren: mensen die in het weekeinde aan sport doen en bijvoorbeeld letsel oplopen tijdens de beoefening: premieverhoging! Personen die tijdens de wintersportvakantie een been breken: premieverhoging! Burgers die blijven roken: premieverhoging! Of zij die zich regelmatig bezondigen aan een vette hap, waardoor - naar wordt verkondigd - hun cholesterol de hoogte in vliegt, hun bloeddruk extra onder druk komt te staan en uiteindelijk hart- en vaatziekten streepjes aan de balk schrijven, tja… een hogere ziektekostenpremie!
En in het verlengde daarvan: minder rechten op hart- en vaatoperaties, pacemakers, defibrillators, en noem maar op. Met andere woorden: het gedrag van iemand wordt straks meer en meer bepalend voor zijn of haar plaats op de behandellijst. En ook: of iemand rookt, vet eet, gemiddeld meer drinkt dan de overheid als wenselijk aangeeft, en voldoende slaapt en ontspant, is niet alleen van invloed op de hoogte van zijn premie, maar ook bepalend voor het eigen risico dat moet worden bijbetaald om een bepaalde voorziening of behandeling te krijgen.
Toegegeven: beelden als deze zijn enigszins ingegeven door het beroemde boek '1984' van de Britse schrijver George Orwell, die in 1948 (het jaar waarin hij zijn manuscript voltooide) een duidelijk anti-utopische visie had op de wereld van de jaren tachtig. Een wereld, waarin de overheid als een 'Big Brother' mensen steeds dichter op de huid ging zitten.
Of ónze vrees terecht is?
De tijd zal het leren.