De VIOXX-affaire en het hart
Na de wereldwijde schandalen met ondeugdelijke hartkleppen en borstprotheses – en veel langer geleden het softenon-drama, dat nog niemand blijkt te zijn vergeten – beleeft de patiëntenwereld momenteel een nieuwe schokgolf die Vioxx heet.
Vioxx met ‘rofecoxib’ als werkzaam bestanddeel, ontwikkeld en geproduceerd door het Amerikaanse geneesmiddelenconcern Merck, was bedoeld als pijnstillend en ontstekingsremmend middel voor mensen met reumatische en andere chronische pijnklachten. Het middel, een zogeheten Cox2-remmer, werkte inderdaad tegen deze problemen. Bovendien had het niet de nadelen van een andere groep medicijnen die veel werd gebruikt, de zogeheten NSAID’s, ofwel (op z’n Nederlands) ‘ Niet-steroïdale ontstekingsremmers’. Die veroorzaakten soms, bij langdurig gebruik, ernstige maag- en darmproblemen. Enkele maanden geleden echter, in september 2004, haalde Merck het tot dan veelgeprezen middel Vioxx abrupt uit de schappen van de markt. Dit nadat was gebleken dat het ernstige bijwerkingen - zoals hartinfarcten en beroerten - te zien gaf bij een groep patiënten, bij wie de werking van dit geneesmiddel was getest op pijnbestrijding bij teruggekeerde dikke-darmpoliepen. De test in dit andere indicatiegebied vond plaats in opdracht van de Food and Drug Administration FDA, de Amerikaanse overheidsinstantie die onder meer de veiligheid van geneesmiddelen in de VS controleert en deze de toegang tot de markt verleent of ontzegt.
Sinds de als genereus gepresenteerde zet van de medicijnfabrikant om het middel onmiddellijk terug te trekken, blijkt de werkelijke oorzaak: naar verluidt tienduizenden Vioxx-slikkers in de VS blijken te zijn getroffen door hartproblemen dan wel beroerten die mogelijk een direct verband zouden hebben met Vioxx, na dit anderhalf jaar gebruikt te hebben. Volgens een berekening van een onderzoeker van diezelfde FDA heeft ‘rofecoxib’ in de Verenigde Staten naar schatting tussen 88.000 en 140.000 extra ernstige hartaandoeningen veroorzaakt. FDA-medewerker David Graham stelt dat Vioxx het risico van hart- en vaatziekten met 34 procent verhoogt ten opzichte van andere nonsteroïde pijnstillende ontstekingsremmers. Merck is, zeker na deze berekeningen, dus gewoon ernstig bevreesd voor schadeclaims, die in de miljarden dollars zouden kunnen gaan lopen en het voortbestaan van dit mammoetconcern in gevaar brengen. Ook in Nederland hebben inmiddels honderden mensen zich gemeld bij het Amsterdamse advocatenkantoor Beer om zich aan te voegen in een eventuele schadeclaim tegen Merck. De afgelopen weken en maanden vroegen donateurs mij/ons hoe wij dachten over de kwestie Vioxx? En, wat te doen als vaste gebruiker van zo’n ‘oud’ middel tegen reumatische pijnklachten…
Ik vond mijn mening verwoord in een alweer wat ouder betoog van VU-medicijnexpert prof. dr. Ivan Wolffers. Hij schreef daarin: “Medicijnen slikken is een ingewikkeld spel van de kansberekening. Ja natuurlijk, het gebruik van NSAID’s geeft veel bezwaren. Mensen met verhoogde kans op maag- en darmproblemen (veel ouderen dus) zouden in prinicipe meer kunnen hebben aan zo’n Cox2-remmer dan aan een NSAID. Maar als hierdoor de kans op hart- en bloedvatziekten weer toe neemt, wat dan? Deskundigen adviseren dat mensen die al een hogere kans op hartproblemen hebben (rokers, mensen met hoog cholesterolgehalte en mensen met verhoogde bloeddruk) dan maar liever een klassieke NSAID moeten slikken.”