Preventie hart- en vaatziekten nuttig vóór 30ste jaar
GRONINGEN - We kunnen ze onderhand dromen, de risico’s voor hart- en vaatziekten: ‘roken, overgewicht, hoge bloeddruk ofwel hypertensie, hoog cholesterol en weinig of geen beweging’.
De in Groningen gepromoveerde wetenschappelijk onderzoeker Abdullah Al Mamun (Dhaka, Bangladesh, 1970), berekende hoeveel die afzonderlijke risicofactoren de levensverwachting doen dalen. Een interessante bevinding was het gevolg.
Uit zijn onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat roken en overgewicht een zelfde negatief effect heeft op die levensverwachting. Om dat effect heel exact te becijferen ontwikkelde Al Mamun, zoals hij het zelf noemt, ‘een model voor volksgezondheidsonderzoek dat rekening houdt met de levensloop’. Ofwel: op basis van iemands levensstijl kan zijn of haar levensverwachting en de kans op hart- en vaatziekten worden bepaald.
‘Mamuns combinatie van demografische en epidemiologische technieken (zeg maar specifieke gegevens over samenstelling van de bevolking en hun ziekten, red.) is nieuw’, stelt de Rijksuniversiteit Groningen in een bericht ten behoeve van de media. ‘Het leidt tot inzichten die voorheen niet of slechts moeizaam konden worden verkregen. Het onderzoek toont aan dat preventie van hart- en vaatziekten al vóór het dertigste levensjaar nuttig is.’ Aldus de universiteit.
Zwaarlijvigheid op jonge leeftijd levert bijvoorbeeld een groter risico op voor hart- en vaatziekten dan wanneer het ‘euvel’ op hoge leeftijd ontstaat. Verder is er ook in rookgedrag nogal wat variatie mogelijk, zoals: de leeftijd waarop iemand met roken begint of het aantal sigaretten per dag. Kortom, de impact van een risicofactor hangt af van het moment waarop die zich in de levensloop aandient. Mamuns’ rekenmodel biedt nuttige informatie voor een goed volksgezondheidsbeleid, zegt zijn universiteit, mede omdat de kosten en opbrengsten van interventies nu te berekenen zijn. Het model kan bijvoorbeeld de effecten bepalen van verandering in rookgedrag en levensstijl of de effecten van regelmatige controle van bloeddruk en cholesterol.
Mamun studeerde statistiek aan de Universiteit van Dhaka, in Bangladesh. Hij verrichtte overigens zijn promotieonderzoek bij het Population Research Center van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en het Department of Public Health van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Het onderzoek werd gefinancierd door NWO, de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, in Den Haag.
Voor zijn onderzoek (getiteld: Life history of cardiovascular disease and its risk factors) maakte Abdullah Al Mamun gebruik van de gegevens van de Framingham Heart Study, een bevolkingsonderzoek dat gedurende 48 jaar is uitgevoerd bij ruim vijfduizend bewoners van de Amerikaanse stad Framingham. Hij stelde onder meer vast dat 67 procent van de gezonde mannen en 55 procent van de vrouwen te maken krijgt met hart- en vaatziekten. Een man van 50 jaar heeft dan nog een levensverwachting van 26 jaar, waarvan 25 procent met hart- en vaatziekten. Voor vrouwen zijn die cijfers 32 jaar en 18 procent.
Roken vermindert onmiskenbaar de levensverwachting. Een roker tussen de dertig en vijftig jaar leeft 4,4 jaar korter dan een niet-roker. En omdat rokers minder lang leven, lijden zij procentueel gezien korter aan hart- en vaatziekten. Iemand tussen de 30 en 50 met een verhoogde bloeddruk, heeft op zijn 50ste een levensverwachting die 5,7 jaar lager ligt dan die van zijn leeftijdsgenoten met een normale bloeddruk. Een normale bloeddruk verlengt bovendien de periode van leven zonder hart- en vaatziekten met 6,8 jaar. Dit geeft aan hoe effectief behandeling van hoge bloeddruk kan zijn. Ook een verhoogd cholesterol heeft zijn duidelijke effecten: een man van middelbare leeftijd met een normaal cholesterol blijft na zijn vijftigste bijna vijf jaar langer gezond. Wanneer zic