Te hoog cholesterol? Nieuwe behandelingsafspraken
Tot voor kort kreeg iemand met een cholesterolgehalte van bijvoorbeeld 7,5 mmol/l in het bloed een dieetadvies. Maar sinds er nieuwe afspraken zijn voor de behandeling en preventie van hart- en vaatziekten, is dat niet meer zo vanzelfsprekend. Een te hoog cholesterolgehalte is namelijk niet het enige wat de kans op hart- en vaatziekten verhoogt.
In april is de zogenaamde 'tweede herziening van de Consensus Cholesterol' gepubliceerd. Hierin staan de landelijke afspraken voor de behandeling en preventie van hart- en vaatziekten. De tekst is opgesteld door vertegenwoordigers van onder meer de Nederlandse Hartstichting, het Nederlands Huisartsen Genootschap, de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie en de Nederlandse Vereniging voor Diëtisten. De herziening is gebaseerd op nieuwe wetenschappelijke gegevens en inzichten. Volgens de nieuwe consensus moet de behandeling van patiënten met een verhoogde kans op hart- en vaatziekten niet alleen op het cholesterolgehalte in het bloed worden gebaseerd. Maar moeten ook andere risicofactoren, zoals roken, hoge bloeddruk en het hebben van diabetes mellitus worden afgewogen. Zo heeft iemand die rookt meer kans op het krijgen van hart- en vaatziekten dan iemand die niet rookt. Als deze rokende persoon een man is met diabetes mellitus neemt het risico verder toe en nog meer naarmate hij ouder wordt. Op basis van de inschatting van het risico dat iemand loopt op hart- en vaatziekten, bepaalt de arts welke behandeling nodig is. Dit kan zijn een advies voor gezonde voeding en/of om een gezonde leefstijl, maar ook behandeling met medicijnen of een combinatie.
Voedingsadvies
Alle mensen met hart- en vaatziekten en mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten krijgen het advies een gezonde voeding te gebruiken gebaseerd op de Richtlijnen Goede Voeding (in het komende nummer worden deze verder besproken). Daarbij moeten ze het lichaamsgewicht op peil houden of afvallen, niet roken en lichaamsbeweging nemen (minimaal een half uur per dag).
Het is u inmiddels wel bekend dat als het cholesterolgehalte in het bloed daalt het risico om hart- en vaatziekten te krijgen of eraan te overlijden afneemt. Door de hoeveelheid verzadigd vet in de voeding te verlagen kan het cholesterolgehalte in het bloed dalen. Daarom ligt het accent van het voedingsadvies ook op het verminderen van de hoeveelheid verzadigd vet in de voeding. Maximaal 10 procent van de totale energie die iemand met de voeding binnenkrijgt zou uit verzadigd vet moeten komen.
Verzadigd vet zit vooral in roomboter, margarine verpakt in een wikkel, volvette kaas, volle melkproducten, vet vlees, vette vleeswaren, koekjes, chocolade, gebak en snacks. Voorheen werd geadviseerd niet meer dan 30 tot 35 % vet te gebruiken. Dit advies wordt niet meer gegeven. Het is nu duidelijk dat de hoeveelheid verzadigd vet en niet de totale hoeveelheid vet het cholesterolgehalte in het bloed bepaalt.
De hoeveelheid cholesterol in de voeding heeft ook invloed op de hoeveelheid in het bloed, zij het veel minder dan de hoeveelheid verzadigd vet. Aanbevolen wordt niet meer dan 300 mg cholesterol per dag te gebruiken. Cholesterol komt vooral voor in dierlijke vetten zoals in eieren, garnalen, melk, roomboter en vlees. In Nederland wordt gemiddeld 246 mg cholesterol per dag gebruikt.
Zoals u in een vorige Hartbrug (nr. 3 1998) heeft kunnen lezen, zitten in vis unieke vetzuren die helpen de kans op hart- en vaatziekten te verkleinen. En ook hartpatiënten kunnen voordeel hebben van het eten van vis vanwege het beschermende effect van die vetzuren. Daar luidt het advies: eet één tot twee keer per week vis, waarvan ŽŽn keer vette vis.
Ook antioxidanten zijn van groot belang om het cholesterolgehalte in het bloed te verlagen. Antioxidanten komen vooral voor in groente