Dotteren met een missie
Deze gedachte is inmiddels achterhaald door technische ontwikkelingen en belangrijke verschuivingen in expertise gebieden. In die zeldzame gevallen dat er een complicatie optreedt kan de interventiecardioloog ze zelf oplossen.
De laatste jaren krijgen steeds meer streekziekenhuizen toestemming om te dotteren, mits daarbij voldaan wordt aan strenge voorwaarden gesteld vanuit de beroepsgroep en gecontroleerd door de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Een goede reden om nieuwe dottercentra een vergunning te verlenen is om adequate zorg voor patiënten met een acute hartaanval te realiseren. Het is in deze levensbedreigende situatie immers van belang dat het afgesloten bloedvat zo snel mogelijk weer toegankelijk wordt gemaakt door het stolsel weg te zuigen en zonodig een stent te plaatsen.1-4
Het Scheper Ziekenhuis Emmen in de provincie Drenthe voert sinds 2009 dotterbehandelingen uit. Vreemd, zo op het eerste gezicht, want het gaat om een relatief dun bevolkt gebied. Hoe kan z’n ziekenhuis voldoen aan de minimumeis, waarbij de interventiecardioloog jaarlijks minstens 150 patiënten moet dotteren en het dottercentrum minimaal 600 behandelingen moet uitvoeren.
Totaal aantal en nieuwe patiënten met hart en vaatziekten
,,Vroeger was een aantal van 600.000 mensen in de omgeving van een dottercentrum - de adherentie - een minimumvoorwaarde om te mogen dotteren’’, legt interventiecardioloog Gillian Jessurun van het Scheper Ziekenhuis uit. ,,Wij laten hier zien dat het niet alleen gaat om het aantal mensen, maar ook om de incidentie en prevalentie van kransvatlijden. Dat wil zeggen: komt het vaak voor dat mensen in onze omgeving kransvatvernauwingen hebben die zuurstofgebrek en/of klachten veroorzaken en derhalve gedotterd of geopereerd moeten worden. Het antwoord op die vraag is ja’’. Uit onderzoek door het RIVM bleek namelijk dat in Drenthe het aantal opnamen en de sterfte als gevolg van hartaandoeningen hoger is dan landelijk gemiddeld omdat de bewoners veel meer risicofactoren zoals hoge bloeddruk, overgewicht, suikerziekte en roken hebben.5 ,,Je moet niet alleen kijken hoeveel mensen er in de buurt wonen, maar ook wat hun gezondheidsconditie is’’
Samenwerking en onderscheidende service
Door een regionale samenwerking met de ziekenhuizen in Assen, Hoogeveen, Stadskanaal en anderen is het mogelijk om de adherentiegrens uit te breiden en zo ruimschoots te voldoen aan de volume-eis. Het dottercentrum heet ook Invasieve Hartzorg Drenthe (IHD) om deze regiofunctie te benadrukken. Daarnaast proberen wij ons te onderscheiden in de zorg die we leveren. De behandeling die IHD aan haar patiënten biedt is gekenmerkt door snelheid, veiligheid, innovatie, duurzaamheid en zorg op maat, waarbij er met name gekeken wordt naar de wens van patiënt. ,,Wij bieden kwalitatief hoogwaardige zorg en service zonder wachtlijsten’’, gaat Jessurun verder. ,,Daarin onderscheiden we ons van omringende hartcentra". Wij werken gewoon door, als het moet tot 22.00 uur in de avond. Om dit te kunnen moeten de medewerkers flexibel zijn. Meerwaarde krijgen wij als ziekenhuis alleen als we ons met zijn allen anders opstellen. En flexibel personeel krijg je alleen mee als je hen kunt uitleggen waarom je dat zo doet en hun de waardering geeft die bij deze inzet past’’.
Expertise
Niet alleen daardoor komen er meer patiënten naar het ziekenhuis in Emmen om gedotterd te worden, ook maakt IHD optimaal gebruik van de indicaties. ,,Het interventieteam van IHD bestaat uit Dr Alexander Schramm, Dr Rutger Anthonio en Dr Gillian Jessurun. "We hebben elk meer dan tien jaar ervaring in het verrichten van hartkatheterisaties en hebben jarenlang de meest complexe ingrepen uitgevoerd. Die expertise is belangrijk. Stel je hebt een verkalkt bloedvat dat al jaren dicht zit. Daar kun je niet zomaar met een draadje doorheen prikken. Door ervaring en met behulp van goede technieken lukt het vaak toch om een route te creëren’’. Ook heeft de intensieve nazorg van patiënten in een levensbedreigende situatie meerwaarde gekregen door het aantrekken van een zeldzame cardioloog intensivist.
Indicatiestelling
Daarnaast is niet alleen de indicatie bijna hartaanval of een acute hartaanval reden om te dotteren. ,, Ook mensen met hartfalen, persisterende klachten van pijn op de borst ondanks medicatie, moeilijk behandelbare ritmestoornissen en wegrakingen in aanwezigheid van vele risicofactoren komen soms in aanmerking voor een hartkatheterisatie. Vaak blijken deze mensen ernstige bloedvatvernauwingen te hebben die de klachten kunnen verklaren. Door meting van de ernst van de vernauwing tijdens de hartkatheterisatie wordt deze aanname ook nog eens extra onderbouwd. Zo kwam een vrouw hier bij ons die we twee keer gedotterd hebben met een zogenaamde gefaseerde strategie. Voor die tijd had haar hart een slechte pompfunctie en ernstige kleplekkage veroorzaakt door zuurstofgebrek. Na twee keer dotteren verbeterde die pompfunctie naar een normaal niveau en verdween de kleplekkage. Dat betekende dat een grote hartoperatie inclusief omleidingen en een klepreparatie of vervanging door een kunstklep niet meer nodig was. Het op deze wijze (minimaal invasief) herstellen van de doorbloeding van de hartspier en verbeteren van de pompfunctie heeft een groot effect op de kwaliteit van leven van patiënten door minder ziekenhuisopnamen en een veel minder ingrijpende ingreep. Daarnaast brengt het tegelijk een kostenreductie in de zorg met zich mee. Een zorgvuldige voorbereiding met een goed doordacht serviceconcept heeft de basis gelegd voor een duurzaam dotter project in Drenthe’’.
Van concept naar eerste resultaten
Op dit moment zijn reeds meer dan 2000 patiënten sinds 1 juli 2009 behandeld door IHD. Er zijn geen spoedverwijzingen geweest naar een hartchirurgisch centrum vanwege een complicatie veroorzaakt bij een dotterbehandeling. In het eerste operationele jaar bedroeg de 24 uurs mortaliteit 0,2 % en de 30 dagen mortaliteit 1,4 % De mortaliteit is met name afhankelijk van het aantal behandelingen bij patiënten met een acute hartaanval.6
Hartchirurgie
Ook de samenwerking met hartchirurgische centra garandeert het succes van IHD. In tegenstelling tot andere centra heeft het Scheper Ziekenhuis in Emmen een centrale ligging ten opzichte van haar 4 samenwerkende hartchirurgische centra: Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), Isala klinieken in Zwolle, Medisch Spectrum Twente in Enschede en Bad Rothenfelde in Duitsland. De samenwerking mag uniek genoemd worden. Het primaire verwijzingscentrum voor IHD is het UMCG, maar de patiënt en zijn of haar hoofdbehandelaar mogen hun voorkeur uitspreken naar gelang de wachttijd, reisafstand en specifieke expertise aanwezig in het verwijscentrum. Samen met hartchirurgen worden steeds meer gecombineerde behandelingen uitgevoerd voor risicoreductie en duurzaamheid van de behandeling: de zogenaamde hybridebehandeling. Aangezien de interventiecardiologen van IHD jarenlang met hartchirurgen in hartteams hebben gewerkt zijn de communicatielijnen kort binnen een gelijkwaardig referentiekader.
,,De afgelopen tien jaar is de technische ontwikkeling van de invasieve hartzorg zo snel gegaan dat je nu eigenlijk geen chirurgische back-up op locatie meer nodig hebt. 7,8 We kunnen voorzichtig vooruit kijken naar een logistiek kader, mocht het in zeer zeldzame gevallen dan toch mis gaan, dat de patiënt eerst gestabiliseerd wordt met een mobiele hart-longmachine op locatie en de chirurg per helikopter laten invliegen. Dat is waarschijnlijk beter dan de doodzieke patiënt op transport te zetten naar een hartchirurgisch centrum.
Jessurun besluit. ,,We laten zien dat we met een gemeenschappelijk doel, ambitie, creativiteit en doorzettingsvermogen als organisatie in staat zijn om de juiste keuzes te maken. Hierdoor kunnen we heel wat bereiken voor de patiënten in Drenthe. Wij zien dat als onze missie!’’
Contact adres:
Polikliniek cardiologie Scheper Ziekenhuis Emmen, Boermarkeweg 6o, 7800 RA Emmen
Telefoon: 0591 – 691283/ bij spoed 0591 - 691274
Referenties
1. Keeley EC et al. Primary angioplasty versus intravenous thrombolytic therapy for acute myocardial infarction. Lancet 2003;361 (9351):13-20
2. Svilaas T et al. Thrombus aspiration during primary percutaneous coronary intervention. The New Engl J of Med 2008; 358 (6):557-567
3. Vlaar PJ et al. Cardiac death and reinfarction after 1 year in the thrombus aspiration during percutaneous coronary intervention in acute myocardial infarction study (TAPAS): a 1-year follow-up study. Lancet 2008;371:1915-1920
4. De Luca G et al. Time delay to treatment and mortality in primary angioplasty for acute myocardial infarction: every minute of delay counts, Circulation, 2004;109:1223-5
5. www.zorgatlas.nl
6. Peels JOJ. Practical and Strategic issues for off-site percutaneous coronary intervention. Clinical outcome within the Dutch healthcare system (Proefschrift 2007, ISBN: 978-90-367-3114-0)
7. Jessurun GJ et al. Dottercentrum in dunbevolktgebied. Ervaring en samenwerking maken het onwaarschijnlijke mogelijk in Drenthe. Medisch contact 2010; 65 (46): 2454-2457
8. Tan ES. Advanced clinical approaches in complex cardiovascular disaese. Invasive options at the crossroad of ischemia, heartfailure, and arrhythmias.Chapter 8. 114-124
SEO by AceSEF
