Bloeddruk wordt vaak niet goed gemeten

En een onbekend aantal mensen krijgt ten onrechte een behandeling in verband met verhoogd risico voor hart- en vaatziekten, omdat ze volgens de dokter te hoge bloeddruk zouden hebben.

Dat blijkt uit een onderzoek waarop Dr. Ahmet Adiyaman eind 2009 promoveerde. Dr. Adiyaman analyseerde met een internationaal team van bloeddrukspecialisten de gegevens van tienduizenden patiënten.

Bij het meten van de bloeddruk gaat het maar al te vaak fout, bewees Adiyaman, inmiddels cardioloog in opleiding aan het UMC St. Radboud in Nijmegen en thans werkzaam in het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem op de afdeling Cardiologie. Zelfs gespecialiseerde dokters gaan bij het meten van de bloeddruk soms volledig de mist in.

Dr. Adiyaman toonde aan dat  het belangrijk is de arm op harthoogte te houden tijdens de meting. ,,Het plaatsen van de arm onder hartniveau, bijvoorbeeld met de arm op een stoelleuning of op een bureau, leidt tot een gemiddelde overschatting van de bloeddruk met 9 mmHg, met wel uitschieters tot 20 mmHg!’’, zegt Adiyaman. ,,Het risico op hart- en vaatziekten wordt hiermee overschat tot 15-30 procent’’. Adiyaman toonde verder aan dat tijdens de meting de patiënt de benen of knieën niet mag kruisen, maar beide voeten naast elkaar op de grond moet zetten. Door het plaatsen van de knieën over elkaar steeg de bovendruk gemiddeld 8 mmHg, met uitschieters tot 30 mmHg!

Ook is het belangrijk dat de patiënt minimaal vijf minuten gerust heeft voor de meting, geen grote maaltijd of koffie heeft genuttigd, en geen volle blaas heeft.

Het maakt vaak ook een verschil of je de bloeddruk thuis meet, of dat je de dokter laat meten. ,,Zo’n 15-20% van de mensen met hoge bloeddruk bij de arts, blijken thuis een normale bloeddruk te hebben. Deze mensen worden ten onrechte behandeld met (teveel) medicijnen’’. De ziekenhuisomgeving en de witte jas van de dokter doen bij veel patiënten de bloeddruk vanzelf al stijgen, blijkt uit het onderzoek van Adiyaman. Het omgekeerde komt ook voor. Ruim één op tien patiënten heeft bij de dokter een normale, maar thuis een te hoge bloeddruk. Dit maakt het meten buiten de huisartsenpraktijk erg belangrijk!
De thuismeting blijkt beter het risico op hart- en vaatziekten in te schatten dan de standaard meting in de artsenpraktijk.  Adiyaman concludeerde, dat je met thuismeters wel iets strenger moet zijn: de bloeddruk moet beter behandeld worden als de thuisbloeddruk gelijk of hoger is dan 135/85 mmHg (zie tabel 1).

24-uurs bloeddrukmeting met draagbare meters

,,Ook draagbare bloeddrukmeters geven een betere schatting van de kans op hart- en vaatziekten. Het voordeel is dat het een indruk geeft van de bloeddruk gedurende de hele dag en nacht. Ook voor 24-uurs bloeddruk verschillen de afkappunten (zie tabel 1). Lang niet alle artsen weten dit’’.

Tabel 1.Grenzen voor te hoge bloeddruk.

De bloedvaten worden naarmate ze ouder worden steeds stijver. Uiteindelijk ontstaan er vernauwingen in de vaten, die voor beroertes en hartinfarcten kunnen zorgen. Dr. Adiyaman heeft samen met een internationale groep van artsen en een nieuwe index (de AASI) verder ontwikkeld die door middel van een 24-uurs bloeddrukmeting de stijfheid van de bloedvaten kan bepalen. Met behulp van deze AASI, kan men hart- en vaatziekten nog beter dan voorheen voorspellen. Het wachten is dan ook op de invoering van de AASI op grote schaal in de praktijk. Een van de producenten van 24-uurs bloeddrukmeters gebruikt de AASI al in hun nieuwe apparaten.